ripaxhe

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Alofômes di r(i)-
avou ene sipotchåve voyale avou ene divanceye voyale sipotchêye cogne
ripaxhe erpaxhe rpaxhe

Etimolodjeye[candjî]

Do viebe "paxhe", avou l’ betchete « ri- »

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) ripaxhe
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) ripaxhoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) ripaxhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) ripaxhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) ripaxhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) ripaxheu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) ripaxhe
pårt. erirece (dj’ a, vos av) ripaxhou
Ôtes codjowaedjes come mete

ripaxhe

  1. v. å coplemint
    1. diner a magnî plin s' vinte a (ene sakî, ene biesse, ene plante).
      • Binawreus les cis ki djerièt après l' djustice, ca i sront rpaxhous.
      • Rafristez l' tere, et l' ripaxhe, tot l' benixhant (litaneyes).
    2. (imådjreçmint) diner çou k' i fåt a (on dzir, on mezåjhe).
      • On n' a k' ene seule veye, après tot; Ostant l' sawourer a gogo, Porshuve les çanses, cweri l' plaijhi Et so l' côp, ripaxhe tos ses dzirs (N. Goffart).
  2. v. sins coplemint
    1. paxhe (magnî del yebe)
      • Nosse vijhén l' marixhå aveut cwate vatches ki rpaxhént dins l' pasteure k' i gn aveut tot l' long d' l' aiwe. L. Somme (fråze rifondowe).
    2. diner di l' amagnî assez po n' pus aveur fwin.
      • Louke ti mere, k' est å fé l' soper; Ode tu l' hopea d' foumantès vôtes Et l' sope ås crompires k' est å feu : Come ele restchåfe ! Çou k' ele ripaxhe. H. Bragard (fråze rifondowe).
  3. viebe å prono si rpaxhe
    1. magnî s' .
      • I s' fåt rpaxhe djoû après djoû. A. Maquet (fråze rifondowe).

Sinonimeye[candjî]

Ortografeyes[candjî]

  • ripaxhe : R9

Ratournaedjes[candjî]

± magnî del yebe Miniauge.gifLoukîz a : paxhe
    ± diner toplin a magnî a
    ± diner po fé contin on dzir

    Codjowas[candjî]

    1. indicatif prezintrece, prumire et troejhinme djins do singulî
      • On s' ripaxhe ?
      • Louke ti mere, k' est å fé l' soper; Ode tu l' hopea d' foumantès vôtes Et l' sope ås crompires k' est å feu : Come ele restchåfe ! Çou k' ele ripaxhe. H. Bragard (fråze rifondowe).
    2. suddjonctif prezintrece, prumire et troejhinme djins do singulî
      • Vôrîz ki dj' vos rpaxhe po rén ?
    3. kimandeu prezintrece, deujhinme djin do singulî, cogne camaerådrece
      • Ripaxhe les, et c' est tot l' merci k' t' end årès.