crama

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Crama pindou å meur come decoråcion
Wikipedia-logo-en.png Cial, n a des
racsegnes
eciclopedikes so
les cramas

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Bodje grek "kremaster" (pinde ene sacwè), pal voye do latén "cramaculus" (minme sinse); avou l’ cawete « -a », et dabôrd, parint avou l' vî francès "cremail"; mot cité dins l’ FEW 2. 1314a.

Prononçaedje[candjî]

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
crama cramas

crama o.

  1. usteye des måjhons did dinltins, avou on feu e l' aisse po pinde les tchôdrons après onk di ses dints, pus hôt ou pus bas sorlon li tcholeur k' on vleut aveur.
    • Rabaxhî l' crama; rimonter l' crama.
    • Al måjhon ki nos cwitans, dijhans lyi: måy nos cours ni roveyront tes meurs ki pierdèt nosse crama (N. Defrecheux).
    • On pindeut l' crama avou on tchôdron di scroufier åd dibout, et on meteut padzo do bwès k' on alouméve H. Pétrez, (fråze rifondowe).
    • Li crama tournéve so ses pindeures po-z amoenner l' tchôdron, li cocmwår et l' cabolea padzeu les andîs J. Houziaux, (fråze rifondowe).
    • Dins les ancyinnès tchminêyes, gn aveut des coleccions d' tchôdrons, d' andîs, di cramas, di tchåfretes P. Otjacques, .
  2. fiesse k' on fwait cwand on mousse divins on novea manaedje
  3. diåle (do tchår); aparey po tinkyî les fi d' ronxhes, po saetchî èn åbe djus.
  4. pîce avou des acrins
    1. ataetche del tcherowe ås traits, avou des acrins.
      • Magnront i co leu pwin, ashids dsu l' crama d' leu-z eraire ? (J. Guillaume).
      sistinme d' acrins po regler li foice a dner a tchaeke tchivå dins on landon a deus tchvås.
    2. pîce del direction des otos.

Ratourneures[candjî]

  1. C' est todi l' tchôdron ki dit å crama noer cou, C' est todi l' tchôdron ki lome li crama noer cou Miniauge.gifLoukîz a : tchôdron.
  2. >> pinde li crama : fé ene fiesse cwand on mousse dins ene novele måjhon (avou u sins feu e l' aisse). On dit eto : rimouyî l' bouket, rimouyî l' houpea.
    • Di ces tins ci, gn a des pindaedjes di crama a totes les lunes.
  3. >> On pout bén fé ene bele croes sol crama; u: >> On frè ene croes e crama : on pout fé ene bele croes; c' est åk ki n' arivrè nén tos ls djoûs.
  4. >> fé crama : prinde tote li cagnote (à on djeu).
    • Dispu k' il aveut fwait crama sol Toû d' Beldjike, il end aveut s' sô (E. Fivet).
    • I spite evoye e criyant "Dj' a fwait crama"; dayeur, al banke, on pout todi fé crama (F. Danhaive).

Parintaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

Ortografeyes[candjî]

Sicrijhas do 20e sieke (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l’ mot « crama », riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l’ rahouca do motî el djivêye.

Ratournaedjes[candjî]

(usteye)

± usteye po pinde les tchôdrons
± (fiesse d' intrêye dins ene novele måjhon
± usteye po tinkyî les fis
± pîce del tcherowe, di l' oto