crama

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Crama pindou å meur come decoråcion
Wikipedia-logo-en.png Cial, n a des
racsegnes
eciclopedikes so
les cramas

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Bodje grek "kremaster" (pinde ene sacwè), pal voye do latén "cramaculus" (minme sinse); avou l’ cawete « -a », et dabôrd, parint avou l' vî francès "cremail"; mot cité dins l’ FEW 2. 1314a.

Prononçaedje[candjî]

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
crama cramas

crama o.

  1. usteye des måjhons did dinltins, avou on feu e l' aisse po pinde les tchôdrons après onk di ses dints, pus hôt ou pus bas sorlon li tcholeur k' on vleut aveur.
    • Rabaxhî l' crama; rimonter l' crama.
    • Al måjhon ki nos cwitans, dijhans lyi: måy nos cours ni roveyront tes meurs ki pierdèt nosse crama (N. Defrecheux).
    • On pindeut l' crama avou on tchôdron di scroufier åd dibout, et on meteut padzo do bwès k' on alouméve H. Pétrez (fråze rifondowe).
    • Li crama tournéve so ses pindeures po-z amoenner l' tchôdron, li cocmwår et l' cabolea padzeu les andîs J. Houziaux (fråze rifondowe).
    • Dins les ancyinnès tchminêyes, gn aveut des coleccions d' tchôdrons, d' andîs, di cramas, di tchåfretes P. Otjacques.
  2. fiesse k' on fwait cwand on mousse divins on novea manaedje
  3. diåle (do tchår); aparey po tinkyî les fi d' ronxhes, po saetchî èn åbe djus.
  4. pîce avou des acrins
    1. ataetche del tcherowe ås traits, avou des acrins.
      • Magnront i co leu pwin, ashids dsu l' crama d' leu-z eraire ? (J. Guillaume).
      sistinme d' acrins po regler li foice a dner a tchaeke tchivå dins on landon a deus tchvås.
    2. pîce del direction des otos.

Ratourneures[candjî]

  1. C' est todi l' tchôdron ki dit å crama noer cou, C' est todi l' tchôdron ki lome li crama noer cou Miniauge.gifLoukîz a : tchôdron.
  2. >> pinde li crama : fé ene fiesse cwand on mousse dins ene novele måjhon (avou u sins feu e l' aisse). On dit eto : rimouyî l' bouket, rimouyî l' houpea.
    • Di ces tins ci, gn a des pindaedjes di crama a totes les lunes.
  3. >> On pout bén fé ene bele croes sol crama; u: >> On frè ene croes e crama : on pout fé ene bele croes; c' est åk ki n' arivrè nén tos ls djoûs.
  4. >> fé crama : prinde tote li cagnote (à on djeu).
    • Dispu k' il aveut fwait crama sol Toû d' Beldjike, il end aveut s' sô (E. Fivet).
    • I spite evoye e criyant "Dj' a fwait crama"; dayeur, al banke, on pout todi fé crama (F. Danhaive).

Parintaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l’ mot « crama », riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l’ rahouca do motî el djivêye.

Ratournaedjes[candjî]

(usteye)

± usteye po pinde les tchôdrons
± (fiesse d' intrêye dins ene novele måjhon
± usteye po tinkyî les fis
± pîce del tcherowe, di l' oto