Aller au contenu

flåwe

Èn årtike di Wiccionaire.

Walon (Rifondou)

[candjî]

Etimolodjeye 1

[candjî]

Tayon-bodje vî francike * « hlāo » (tiene, doûs); adon racuzinåve avou l' neyerlandès « flauw ». Ci sourdant la shonne pus direk ki l' tayon-bodje latén « flebilem » (peneus, ki fwait tchoûler) ki, lu, a dné « fwebe ».

Prononçaedje

[candjî]

Addjectif

[candjî]
singulî pluriyal
omrin flåwe flåwes
femrin padrî flåwe flåwes
femrin padvant flåwe flåwès

flåwe omrin (come addjectif djondrece, metou padvant u padrî l’ no)

  1. sins foice.
    • Il a des flåwès djambes. — Motî Forir (fråze rifondowe).
    • Il a stî malåde; il est co flåwe. — Motî d’ Djivet (fråze rifondowe).
    • Dj' a les djambes totes flåwes. — Motî d’ Bastogne (fråze rifondowe).
    • Lu k’ est si pô d’ tchoi, k’ est si flåwe,
      Ki n’ a d’ tot rén po s’ rivindjî,
      Bate des aiyes sins s’ discoraedjî. — Joseph Vrindts, ”Vîx Lîge” (1901), p.193-194, “In’ Eximpe à sûre” (fråze rifondowe).
    • Dji so trop flåwe et djel sai bén, po flayî so les pus grands k' mi. — Philippe Antoine (fråze rifondowe).
    • Li Walonreye est flåwe d’ idintité. Elle est fwebe di firté culturele. — Jean Cayron.
    • Mins, come dji so todi flåwe et halcrosse,
      Et k’ dj’ a so m’ tåve des prudjes et des ôlmints,
      Ni vs côrcîz nén, si, po scrire sorlon m’ flåwe,
      Dj’ a heré m’ pene e l' botaye… ås lavmints ! — Émile Wiket, Fruzions d' cour, p.171 (fråze rifondowe).
  2. (pus stroetmint) tot djåzant d' ene vwès.
    • Sins s' aporçure k' ele leyive goter l' eure,
      Li moirt e l' åme, ele dijheut d' ene flåwe vwès :
      L' amour trompåve a gåté m' destinêye,
      Et Diè m' a rpris l' efant k' end esteut l' frut. — Jean Bury, Joyeux rèspleus (1899), "Pauve kimére" (fråze rifondowe).
  3. di mwaijhe cwålité.
    • A ! Schoûtez, ç' n' est nén djusse : ovrer, lanwi, mori !
      Et po mete les restants do ci ki vs a nouri,
      N' aveur k' on flåwe waxhea, n' aveur ki des clicotes ! — Joseph Vrindts, « Pâhûles rîmês » (1897), "A l'pwète dès incurâbes" (avri 1878), p.55 (fråze rifondowe).
Ratourneures
[candjî]
  1. flåwe såjhon : såjhon la k' gn a waire d' ovraedje; fr. saison morte.
Parintaedje
[candjî]
Mots d’ aplacaedje
[candjî]
Sinonimeye
[candjî]
sins foice
Contråve
[candjî]
Sipårdaedje do mot
[candjî]

w. do Levant Basse Årdene, w. do Mitan (peure Nonne), w. do Coûtchant (peure Nonne)

Ortografeyes
[candjî]
Divant 1900 :
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
E rfondou walon :
Li mot n’ est nén dins : S44, O2
Ratournaedjes
[candjî]
ki n' a waire di foice

Sourdants

[candjî]

Etimolodjeye: Spepieusès esplikêyes so Berdelaedje

Etimolodjeye 2

[candjî]

Tayon-bodje latén « fabula »; Loukîz a : « fåve »; mot cité dins l’ FEW 3 345a.

Prononçaedje

[candjî]

Sustantif

[candjî]
singulî pluriyal
flåwe flåwes

flåwe femrin

  1. pitite istwere po rire.
  2. fåve do vî tins.
    • C' est l' flåwe do Mitan d' Cok ki dj' vos va conter la.
    • Dji vs va conter l' flåwe Kitouba ki splike pocwè ki l' solea lût tins del djournêye et nosse bele tins del nutêye. — Båze di dnêyes di l’ Årdene nonnrece (fråze rifondowe).
Ratourneures
[candjî]
  1. flåwe, flåwiron; cwate vesses å posson, l' posson k' est trawé, cwate vesses a vosse nez u: flåwe, flåwiron; blanc, blanc tchitchon; leve li cawe: ti voerès l' trô ! : Rime-rame d’ efant (dijhe d' ene grande djin cwand des efants dmandèt a ene grande djins di raconter ene fåve et k' ele ni vout nén totshûte).
  2. cråsse flåwe : flåwe måhonteuse.
    • Nén raconter des cråssès flåwes divant les efants.
  3. fé come li rnåd del flåwe :
Sinonimeye
[candjî]
Sipårdaedje do mot
[candjî]

Basse Årdene, Bote di Djivet

Ortografeyes
[candjî]
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
E rfondou walon :
Li mot n’ est nén dins : O81
Ratournaedjes
[candjî]
pitite istwere po rire Loukîz a : fåve
Prin del pådje «https://wa.wiktionary.org/w/index.php?title=flåwe&oldid=422798»