fruzi

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Dobès rfondowes
fruzi Equals sign.svg frumjhî

Etimolodjeye[candjî]

Viebe * «frumhi», disfondowe di "frumjhî", avou fondaedje do M. Did la, lu U ki dmeure court dins les motîs; û long forcoridjî dins "frûzion" (Emile Wiket), ridaedje H => Z, come dins «bat'hî» => batizer, «gléhe» => eglîze, sîhe => sîze, avou l’ cawete di codjowaedje « -i » des viebes (etimolodjeye nén acertinêye)

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) fruzi / fruzixh
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) fruzixhoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) fruzixhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) fruzixhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) fruzirè / fruzixhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) fruzixheu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) fruzixhe
pårt. erirece (dj’ a, vos av) fruzi
Ôtes codjowaedjes come prusti

fruzi (v. sins coplemint)

  1. esse mouwé et sinte come on ptit tronnmint di tot s' coir a cåze d' ene raedje ki vos emonte.
    • Dji fruzixh totes les feyes ki dj' l' ô djurer come on poirteu d' saetchs Motî Forir (fråze rifondowe).
  2. minme sintimint a cåze del pawe.
    • Ene houlote, sol piket do pré Roland, tchawa... Li grand Djam fruzixha et dna-st on côp d' corijhe al Rossete po lyi fé wangnî å pus abeye li måjhinete do vî Pagna M. Hicter (fråze rifondowe).
    • Come ene biesse plinne di måvasté
      Ki hoûle å moens k' on î pinse
      Et ki vs fwait fruzi cwand ça cmince,
      Li tonire pete di tos costés G. Meurisse (fråze rifondowe).
    • On n’ fruzixh nén po des tchitcheyes
      Li cou sol Terisse des Coirbås G. Fontaine, dins l' tchanson «Set solos po Rathmès» (fråze rifondowe).
  3. minme sintimint a cåze d' on bouneur, d' on bouneur passé.
    • L' aiwe ki glisse evoye est si peure
      Ki l' båjhe d' ene fleur ås rôzès lepes
      El fwait fruzi L. Warnant (fråze rifondowe).
    • Ti rapinses tu co di l' esté passé ?
      Nos t' vinéns co vey deus feyes li samwinne.
      Binamé ptit banc, louke, rén k' d' î tuzer,
      Dji sin k' dji fruzixh, et dji rvoe Madlinne E. Wiket (fråze rifondowe).
  4. tronner (di froed, evnd.).
    • Dji fruzixh divins les rins Motî del Hesbaye (fråze rifondowe).
    • Louke les cladjots ki fruzixhèt a l' air.
  5. fé on ptit mouvmint tot cåzant d' èn efant dins l' vinte di s' mame.

Parintaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

Sipårdaedje do mot[candjî]

w. do Levant

Ortografeyes[candjî]

Divant 1900 :
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : C8

Ratournaedjes[candjî]

± esse mouwé et sinte come on tronnmint pattavå s' coir
± tronner (di pawe, di five)

Pårticipe erirece[candjî]

fruzi

  1. Pårticipe erirece do viebe "fruzi".

Codjowas[candjî]

Dobès rfondowes
fruzi Equals sign.svg fruzixh

fruzi

  1. indicatif prezintrece, prumire djin do singulî, do viebe «  fruzi » (rålmint eployî)
  2. kimandeu prezintrece, deujhinme djin do singulî, fôme camaerådrece