nukî

Èn årtike di Wiccionaire.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Drapea walon Walon

Etimolodjeye

Tayon-bodje latén « nodicare » (minme sinse), çou ki dene on mot avou l' bodje «nuk» ey avou l’ cawete di codjowaedje «  ».

Viebe

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') nuke
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) nucans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) nucnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') nucrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') nukive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') nuke
pårt. erirece (dj' a, vos av) nukî
Ôtes codjowaedjes come "loukî"

nukî

  1. (v. å coplemint) loyî (ene sacwè), tot croejhlant des fyis, des coides, evnd.
    Dji nuke mes laecetes, mes solés.

dalaedje.gif

Vént après mi li ci ki dji n' merite dedja di nukî les nålîs d' ses solés, dijha-t i Djhan Batisse ås Farizyins (sint Djhan rat. pa J. M. Lecomte). L' åbe ni tént pus k' d' on costé; Rade, on-z a nukî ene coide Conte on strouk dimanou d' ene di ses hôtès coxhes, Et les omes saetchèt dsu (H. Simon). F. nouer. >> nukî les deus dbouts; u: nukî les corons eshonne: ariver a schipe a viker, èn waire wangnî d' cwårs.

II. [v.s.c.] (mot d' texheu) raloyî des bokets d' linne po fé ene tchinne po texhî so on mestî a texhî. Les crapådes k' arivént noveles al fabrike divént aprume, aprinde a nukî.

III. [v.pr.]

1. (mot d' planteu) fé on nocrea, tot djåzant d' on bodje d' åbe. F. se nouer.

2. fé ene nuke. Ene dureure si nuke e droet bresse; les côps d' mårteas sounnut e s' pawene; ses doets sont docô roeds åtoû d' l' usteye; on djoû, torade, i fårè leyî ouve (A. Laloux).

Parintaedje

Pårticipe erirece

singulî pluriyal
omrin nukî nukîs
femrin nukeye nukeyes

nukî o.

Pårticipe erirece

singulî pluriyal
omrin nukî nukîs
femrin nukeye nukeyes

nukî o.

Addjectif

singulî pluriyal
omrin nukî nukîs
femrin padrî nukeye nukeyes
femrin padvant nukeye nukeyès

nukî o.

1. loyî (loyeye) avou on nuk. F. noué(e). >> aveur ses boyeas nukîs : a) aveur des atnances inte ses boyeas a cåze d' ene peritonite. b) esse seré (êye), esse sitrindou (owe), aveur sogne (aveur peu).

2. (vî mot d' acleveu) malåde pask' on croet k' il a avalé si coirdea d' botroûle, tot djåzant d' on vea. Si l' coirdea n' est nén el pureure, li vea est nukî, i fåt k' i creve pask' i l' a avalé.

3. aroedi, eye a cåze di roumatisses. I fåt bén ki dj' rote on pô, ôtmint, dji serè nukeye. F. ankylosé(e).

4. ki n' crexhe nén, et k' a les oxheas des coisses ki fjhèt des nuks la k' i s' ridjondèt å tinroxh. rl a: disnukî. F. rachitique.