tchafyî

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Mot-brut «tchaf» (brut d' alaedje des djoixhes) (kécfeye avou assaetchance di «tchife»), avou l' dobe cawete di codjowaedje «-yî»

Prononçaedje[candjî]

tchafyî, tchafiyi, tchafiyî, tchafier, tchafiè, tchafî, tchafîr, tafyî, tchafouyî, tchafouyè, cafouyî.

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') tchafeye
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) tchafyîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) tchafians
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) tchafeynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') tchafeyrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') tchafyive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') tchafeye
pårt. erirece (dj' a, vos av) tchafyî
Ôtes codjowaedjes come tcheryî

tchafyî

  1. (v. å coplemint) fé aler ses tchifes po mawyî ene sacwè sins l' volou u l' polou avaler.
    • Crawieus åbes, (...), Po vey vos ctoirdowès brantches cotaeyî li stoelî, Tot tchafiant on fistou, dj' m' ascwatixh a vos pîs (L. Mahin)
    • Et vos ouys estént purade assaetchis pa s' tchoum-game, k' ele tchafyive tofer, et fé rexhe des tchicletes foû di s' boke (L. Mahin dins "Li batreye des cwate vints")
    • Nosse mere côpéve li pwin e cougnets, les mete e-n on saeyea, vudî dsu on cocmwår di bolante aiwe; les coshets grognént d' plaijhi tot tchafiant.

dalaedje.gif

2. magnî tot fjhant bråmint do brut, come les pourceas. Cwand les singlés sont dins les dinrêyes, on ls ôt tchafyî d' å lon (L. Mahin). Batisse, li singlé reclôs, sondje a cwand k' i tchafyive padrî s' mere, crompires, swele, oidje, avoenne (J. Calozet).

II. [v.s.c.]

1. cåzer bråmint. On est la, et dji tchafeye... ça m' soladje... ça fwait lontins ki dj' end a gros sol panse (J. Schoovaerts). Soltin k' Houbert a stî wårni li tchvå et l' ateler, elle ont fwait les schieles, e tchafiant (R. Dedoyard). Loukîz a: berdeler. F. bavarder, papoter.

2. cåzer po n' rén dire. F. jacasser, jaser.

3. cåzer po dire do må des djins. I fåt rwaitî a çk' on tchafeye a meynute so ene djåspinreye éndjolike come a çk' on dit e plinne nonne divant les djins coirzenoxh (J. Schoovaerts). Loukîz a: canler, bawer. F. déblatérer.

4. cåzer dins ses dints, et k' on n' vous comprind nén. F. grommeler, marmonner.

5. begyî. Voci les dijh comandmints del Sicole di Walon d' Årvaye, a n' nén rovyî et dire sins tchafyî (Sylvie Leroy). F. bégayer, bredouiller.

Parintaedje[candjî]

Ratournaedjes[candjî]

± mawyî e fjhant do brut

Pårticipe erirece[candjî]

tchafyî o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "tchafyî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.