croejhete

Èn årtike di Wiccionaire.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Drapea walon Walon

tcheri avou ene croejhete dizo l' mwaisse viene (fritches)

Etimolodjeye

Bodje « croejh- » (« croes ») avou l’ cawete « -ete ».

Prononçaedje

Sustantif

singulî pluriyal
croejhete croejhetes

croejhete f.

  1. pitite croes.
    N' a nole si ptite måjhinete ki n' åye si ptite croejhete.
  2. pitite croes, pitite poenne, pitit mehin.
  3. (mot des voyes et tchmins) croejhlaedje di ptitès voyes.
  4. (mot des scoles) (vî mot) pitit live di scole did dinltins, po-z aprinde les letes, k' i gn a veut todi ene pitite croes dsu, çou ki vleut dire kel luçon cmincive pa on sene di croes.
    Po-z aprinde li croejhete, I faleut bén troes moes; Et po sawè speli Å moens shijh moes après (F. Quinaux).
  5. alfabet.
    Vos iroz raprinde vosse croejhete.
    I sait parfaitmint s' croejhete Motî d’ Nivele, a « cwèjète » (fråze rifondowe).
  6. prumirès kinoxhances so ene langue, on mestî.
    base I n' kinoxhe nén ddja l' croejhete do marketigne, et i nos vôreut mostrer kimint fé del riclame.
  7. (mot d' linwincieus) rapoirt des mots inte zels, dins ene langue; rîles ki discrijhèt ces rapoirts la.
    Il aveut scrît do côp "Ene pitite croejhete do rfondou walon" tot e walon.
    On n' si dispetrogne nén sol croejhete dins ene soce di Rcåzeus d' walon.
  8. live di grammaire.
    Li pus clapant trova, c' est l' metaedje eshonne des viebes del 3inme sôre, pask' i n' aparexhnut nén dins les croejhetes lidjwesses.
Ratourneures
  1. prôpe cinse di ptite croes :
    1. >> N' a nole si ptite måjhinete ki n' åye si ptite croejhete :
      1. (prôpmint), on meteut todi ene croejhete dins totes les måjhons, soeye-t i ådfoû, soeye-t i ådvins.
      2. (imådjreçmint) tertos a ses ptits mehins.
    2. >> emacralêye croejhete : (doûce creyance) pitite croes k' on croylêye a tere, so on pazea u ene voye; on l' retourêye d' on rond, et leyî å mitan des çanses k' on-z a froté so ene plåye; si ene djin ramasse les cwårs, on vout k' i (elle) atrape vosse må et vos vos ndè serôz cwite.
  2. sinse di "ptit live po-z aprinde a lére"
    1. >> i n' est co k' al croejhete : i n' sait co lére.
    2. >> i n' est co k' a ses croejhetes : i n' fwait ki di cmincî.
    3. >> revoyî ene sakî al croejhete : el traiter d' biesse, lyi dire d' aler raprinde si mestî.
  3. dins l' toponimeye
    1. >> Al Croejhete: no di des plaeces di di Rdû, di Lompré-el-Fåmene, di Djivri, d' Ôlwè.
    2. >> El Cinse del Croejhete: no d' ene plaece di Nivele.
    3. >> A les Croejhetes: no d' ene plaece no d' ene plaece di Miå.
Parintaedje
Sinonimeye
  • (rapoirt des mots inte zels) grammaire
  • (pitit live di scole did dinltins) croes d' pårt Diè
Rilomêye do mot

Li mot dins on tite di live, di gazete, di soce

Ortografeyes
Divant 1900 :
Sicrijhas do 20e sieke (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n' est nén dins : S0, S24, S25, S40, C8, O0, O2, O100, E213

Si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l’ mot « croejhete », riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l’ rahouca do motî el djivêye.

Ratournaedjes