diner

Èn årtike di Wiktionary.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Flag of Wallonia.svg Walon

Plinne cogne Spotcheye cogne
diner
/dine/
dner
/nne/

Etimolodjeye et tcherpetaedje

Tayon-bodje latén «donare» (minme sinse); çou ki dene on mot avou l' cawete di codjowaedje -er.

Prononçaedje

Miniauge.gifLoukîz a : dner

Viebe

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') dene
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) dinez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) dinans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) dinnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') dinrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') dinéve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') dene
pårt. erirece (dj' a, vos av) diné
Ôtes codjowaedjes come "copiner"

diner

  1. (v. å coplemint) fé divni da èn ôte ene sacwè k' esteut da vosse.
    I m' a dné cint-z euros.

dalaedje.gif

2. tinde (li mwin) eyet l' leyî apicî. Dinez mu vosse droete mwin.

3. fé awè. Bozere ene boune gueuze, ça dene soe. Cisse frisse aiwe la, pa ene tcholeur pareye, ça dene håsse di s' taper dvins d' on plin côp. >> diner li misse ås ôtes : fé djéryî ls ôtes. F. faire envie.

4. fé ariver a èn ôte. diner des côps d' pougn. >> Dji t' è dinrè: (nén dit: des bafes) dijhêye po mancî èn efant k' est målåjhey. >> diner l' awion.

II. [viebe a nén metou coplemint]

1. diner des cwårs a èn ôte. >> diner d' ene mwin eyet rprinde di l' ôte: fé ene faveur d' on costé eyet mete ene novele taeye e minme tins.

2. fé rintrer bråmint des cwårs. Elle a bén dné, vosse tombola ?

3. awè ene boune produccion, tot cåzant d' ene coûteure. Louke on pô come les speates ont dné, ciste anêye cial. Ça n' a rén dné; ça n' a waire diné. Loukîz a: mirabiliå. Loukîz a: rinde. F. avoir un bon rendement.

4. diner bråmint do laecea, po ene vatche. Cwand on Rwandès rescontréve ene feme, i n' lyi dnéve nén l' mwin; i stindeut ses bresses; li feme moussive divins; i djheut: "Ki vs åyîxhe des vatches !"; et leye responde: "des cenes ki dnénxhe" (L. Mahin). F. produire.

III. [v.s.c.]

1. shofler foirt, tot djåzant do vint. Waite on pô come l' air dene: les sapéns vont ttaleure siketer.

2. bawer foirt. Les tchéns dnént a tot sketer (J.J. Gaziaux).

IV. si dner [v.pr.] divni pus lådje, pus coriant tot dvizant di cayets d' cur. Les noveas solés serèt ene miete, mins i s' vont dner tot s' afroyant.

Ratourneures
  1. >> to n' dirès nén ki dji n' t' a måy rén dné : dijhêye cwand on vout dner ene sacwè (di waire di valeur) a ene sakî, pol balter.
  2. >> diner si linwe å tchet : dimander li response d' èn advinea.
Parintaedje
Sinonimeye
  • (tos les sinses): bayî