tchamossî

Èn årtike di Wiccionaire.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Drapea walon Walon

Etimolodjeye et tcherpetaedje

Tayon-bodje latén «mucere» (minme sinse), avou l' betchete "tcha-".

Prononçaedje

Viebe

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') tchamosse
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) tchamossans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) tchamosnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') tchamosrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') tchamossive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') tchamosse
pårt. erirece (dj' a, vos av) tchamossî
Ôtes codjowaedjes come "tchessî"

tchamossî v. sins coplemint

  1. atraper des tchamosseures, kel distrujhèt, tot djåzant d' amagnî, u d' ôtès prodûts naturels.
    El pwin tchamosse rade a l' esté (Motî d' Cerfontinne).
    Li four tchåfe: i va tchamossî (Motî d' Bastogne).
  2. si covri d' tchamosseures po des sacwès metowes al crouweur.
    Si vos metoz vosse toubak al crouweur, i va tchamossî (Motî d' Nivele).
    I fwait télmint crou k' gn a tot ki tchamosse (Motî Pirsoul).
    Li noû årmå est si mate ki totafwait î tchamosse (Motî Forir).
  3. (imådjreçmint) dimorer lontins el minme plaece.
    Dji n’ tchamosrè nén vaici (Motî d' Cînè).
    Èn dalez nén co tchamossî drola (Motî d' Nivele).
    Ni va nén co tchamossî addé t' mayon (Motî Pirsoul).
    Kibén d' tins tchamosrans ns co vaici ? (E. Wartique & E. Thirionet, divins Les croes dins les brouwires).
  4. (mot a vey avou l' seke) divni vî, et esse sins pus rén saveur fé.
    Si ti n' vas nén ås comeres, dji cnoxhe åk ki tchamosrè bénrade.
    Nos pinsans bén ki les blondes et les brunes ont vnou å monde, c' est nén po tchamossî (J. Colson).
Ratourneures
  1. >> El tchamossî tchamp : no d' ene plaece d' Åle (so plaece: el camoussé tchamp).
Parintaedje
Sinonimeye
Mots vijhéns

carmojhi, carmoujhner.

Ratournaedjes
  • F. moisir, chancir.
  • F. s'attarder, rester indéfiniment.
  • F. languir, perdre ses atouts, se détériorer.

Pårticipe erirece

singulî pluriyal
omrin tchamossî tchamossîs
femrin tchamosseye tchamosseyes

tchamossî o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "tchamossî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.
    El tåte a tchamossî el cåve (Motî d' Nivele).
    Les schoices ni dvént nén esse metowes trop spès sol souwinne; ôtrumint, elle årént yeu tchamossî (L. Mahin dins "Ene båke so les bwès d' l' Årdene", p. ?).

Addjectif

singulî pluriyal
omrin tchamossî tchamossîs
femrin padrî tchamosseye tchamosseyes
femrin padvant tchamosseye tchamosseyès

tchamossî o.

1. covrou (owe) di tchamousseures. Do tchamossî pwin; ene tåte tote tchamosseye. F. moisi..

  1. Dins l' houyire, t' aveus pacô des bwès tot tchamossîs ki vos n' dirîz k' i sont covrous d' nivaye (Motî da Haust).

2. vî, ki n' sait pus rén fé. Comince do vint-ey-ininme sieke: "To contrès en euros !", dit-st i, l' vî tchet, dedja a mitan tchamossî (Y. Paquet). F. moisi.

Ratourneures
  1. >> del tchamosseye troye : (tot cåzant å rvier) do bon peket. Divant k' on nos efornêye, Avalans tot çki dmorrè Ca del viye troye tchamosseye, Låvå, persone n' è boerè (J. Colson). F. bon genièvre.

Disfondowes: tchamossî, èye, tchamoussè, -éye, tchamoussè, tchamossé, camoussé, tchamossi -êye.

Sustantif

tchamossî (å pus sovint nén contåve) todi sg

1. odeur u gosse d' ene tchamosseye sacwè. ça sint l' tchamossî; on-z ode li tchamossî (H. Forir). Nos intrans dins ene grande tchambe k' on n' ranairixh jamwais, ki sint l' resseré, li tchamossî et les vîs papîs (L. Pirsoul). Nosse pwin a l' gosse di tchamossî (H. Forir). F. moisi, ranci.

2. tchamosseye sacwè.

  1. On lyi dnéve tot djusse on croxhon d' pwin; et eco ! des côps, c' esteut do tchamossî (L. Mahin).
    Ostant do pouri ki do tchamossî (F. Loriaux).

Disfondowes: tchamossî, tchamoussè, tchamossé, tchamossè.