tertos

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Aplacaedje di : «ter» (bodje latén «trans», avou rbetchfessaedje do R) + «tos», adon parint avou l' vî lingaedje d’ oyi «trestout», «trestot»; mot cité dins l’ FEW 13/2, 127a

Nén definixhant prono[candjî]

singulî pluriyal
omrin tertot tertos
femrin tertote tertotes

tertos o. pl.

  1. totes les djins, sins k' i ndè manke ene.
    1. repetant on prono (purade sudjet, mins eto droet coplemint).
      • Et s' els a-t ele fwait tertos dismoussî (vîs Papîs, 1632)
      • Nos irans tos, tertos, tertos; Nos irans tos, tertos, tertos, Al fôre a Lidje (viye tchanson).
      • Vo nos ci tertos Motî d’ Vervî (fråze rifondowe).
      • Elle estént tertotes al pus bele Motî d’ Bastogne (fråze rifondowe).
      • Ele vlént tertotes aveur råjhon Motî Toussaint (fråze rifondowe).
      • I s' evont tertos eshonne Motî del Lovire (fråze rifondowe).
      • On-z est tertos la Motlî d’ Doncô (fråze rifondowe).
      • Il ont passé tertos, nos tåyes; et xhårer, s' cobôrer, chamter; prinde li plaece di n' onk l' ôte; dispu todi É. Gilliard (fråze rifondowe).
    2. dirî on prono d' djin (nos, nozôtes, vos, vozôtes, zels, zeles, yeusses).
      • Alans î, nos tertos Motî Forir (fråze rifondowe).
      • La ene pitite dorêye po nos tertotes, (les comeres) Motî d’ Vervî (fråze rifondowe).
      • Il î estént tertos Motî d’ Djivet (fråze rifondowe).
      • Hê, la ! C' est po nozôtes tertos, saiss, li wastea.
    3. come sudjet tot seu.
      • Tertos ni sårént esse prumî.
    4. come coplemint tot seu.
  2. (rålmint eployî) totes les sacwès, sins k' i ndè manke ene.
    • Ramassez les usteyes, et tertotes ! s' il è manke ene, vos n' såroz ovrer dmwin.

Piceures di croejhete[candjî]

Tchuze d' ortografeye inte "tertot & "tertos" :

Après l' prono "on", on eployrè purade "tertot" s' i gn a on prono singulî (on-z a tertot ses difåts <> il ont tertos leus defåts; on-z est tertos la).

Dins des cas k' i gn a, on pout tchoezi : si tertot sereut tot fén parey = Si tertos serént tot fén pareys.

Ratourneures[candjî]

  1. bondjoû, tertos, bounnute, tertos
  2. gn a des croes po tertos
  3. è vla po tertos
  4. ni riyoz nén des må-tchåssîs : i gn a des savates po tertos

Sinonimeye[candjî]

Mots vijhéns[candjî]

tchaeconk, tchaeke

Mots d’ aplacaedje[candjî]

Ortografeyes[candjî]

Miniauge.gifLoukîz a : « tertotes » {{Orto

| turto = E203 | = ? turtos = S38, hagnon 31 | tourtou = S101 | tèrtos = E1 a "turtos" | turtos = E1, E34 | tortos = E1 a "turtos", E165 p. 84, E200, C1, C13, C99, C106, S0, S44 | tourtous = S17 p.181, S25, S107, S109, S117 | tèrtous = C8, O0, O3 | t'tèrtous = O3 | tèrtin = C8 (avou «po») | tèstous = O0, O3

| tertos = R13 |- = S24, S100 }}

Ratournaedjes[candjî]

± totes les djins (repetant on prono)
± totes les djins (ni repetant nén on prono)