vexhåd

Èn årtike di Wiktionary.
Potchî a: naiviaedje, cweri
Wikipedia-logo-en.png Cial, n a des
racsegnes
eciclopedikes so
les vexhåds

Flag of Wallonia.svg Walon

Etimolodjeye et tcherpetaedje

Tayon-bodje latén «vissio» (flaireur, mwaijhe nodeur), avou l' cawete "-åd", ki flaire toltins.

Prononçaedje

Sustantif

singulî pluriyal
vexhåd vexhåds

vexhåd o.

  1. (no d' biesse ås tetes) biesse ås tetes, magneuse di tchå, del nindje des bascoletes, 20 a 30 cm longue, e latén sincieus: Mustella putorius putorius.
    Les vexhåd vikèt ttossu bén dins les vîs hangårds et dins les tas d' schinetes; pa des côps, i vnèt ås oûs, mins s' n' atakèt i po dire måy les poyes (ramexhné pa L. Mahin).
    Mes poyes ni ponèt pus, ubén c' est on vexhåd ki m' hape les oûs (Motî d' Vervî).
    Les djins sont ki s' dismoirçulèt, waeraxhes come des såvadjès biesses, come les vexhåds k' touwèt totes les poyes do poyî, et ndè mindjî fok ene (L. Mahin).
    Dj' a ene poye a-z acover Et l' vexhåd mel vout haper (J. Calozet).
  2. (imådjreçmint)
    1. malén ome, ki tire todi bén s' plan.
      N a nén pus vexhåd k' lu (Motî d' Nivele)..
    2. (traitant) onk ki vesse mwais, ki flaire, k' est mannet.
      A l' måssî vexhåd !
Ratourneures
  1. >>  si fé ploumer come on vexhåd : si fé bate (ås cåtes, evnd) et, sujhanmint, piede tos ses cwårs, et si rtrover come on vexhåd k' on-z a schoircî. F. se faire battre à platte couture, se faire dépouiller de sa mise.
  2. criyî come on vexhåd, ahoûler come on vexhåd, boerler come on vexhåd k' on lyi a roté so s' cawe : gueuyî foirt.
    I tchantént et i xhuflént come deus bouvreus et l' Vessoude ahouléve come on vexhåd (G. Lucy).
    Åy, c' est mi, mins ni creye nén come on vexhåd ! Va purade cweri li ptit Batisse (G. Lucy). F. crier come un putois.
  3. >>  malén come on vexhåd : foirt malén.
  4. >>  noer(e) come on vexhåd : tot(e) mannet(e). Elle a rintré noere come on vexhåd (Franwal di Cerfontinne).
  5. >>  sinte li vexhåd : flairer (sinti mwais).
  6. >>  Bate et bate al Sint Linåd; Cawe di vî vexhåd : rime-rame des efants ki batént les coxhes di havurna po fé des canabuzes (ramexhné pa J. Thiry).
  7. >> des iy di vexhåd : des ouys ki mostrèt k' ene djin est malene. F. des yeux malicieux.
  8. >> avou del pacyince, on-z atrape bén les vexhåds : djeu d' mot so les deus sinses di vexhåd.
Parintaedje

(minme sourdant etimolodjike)

Dizotrins mots

furet

Mots vijhéns

(pitits bascolidîs del Walonreye) : marcote / bascolete, furet, erminete, fawene, måte / måtrê

Ortografeyes

Si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l' mot "vexhåd", riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l' rahouca do motî el djivêye. Mins l' mot n' est nén todi dins : E165 (vèsheû = vexhoe)

Ratournaedjes