xhilter

Èn årtike di Wiccionaire.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Drapea walon Walon

Etimolodjeye et tcherpetaedje

Bodje «xhilete» (avou spotchaedje del cawete "-ete") avou l' cawete di codjowaedje -er.

Prononçaedje

Viebe

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') xhiltêye
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) xhiltez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) xhiltans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) xhiltêynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') xhiltêyrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') xhiltéve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') xhiltêye
pårt. erirece (dj' a, vos av) xhilté
Ôtes codjowaedjes come "tchicter"

xhilter

  1. (v. sins coplemint) fé aler ene xhilete, on fé aler raxhea, tot djåzant d' ene djin.
    A messe, gn aveut on ptit corå ki n' s' arestéve nén do xhilter.
    Dins s' banstea, l' efant xhiltêye tot l' long do djoû.
  2. (v. sins coplemint) fé ôre on brut d' xhilete, di garlots.
    Gaston, gn a l' telefone ki xhiltêye.
    Mins Jerome Belewe, li criyeu del veye, nos doet apoirter li novele, et disk' asteure, dins les rowes, si sounete n' a nén co xhilté (P. Moureau).

dalaedje.gif

O clotchî ene pitite clotche k' a on foirt bea son; Ele xhiltêye clair et nete, cåzu come on roudion (O. Fabry). Adon l' atelêye s' a metou en erote, tot fjhant xhilter les garlots (Y. Paquet).

3. fé on brut d' kitchokés fiers. Il aveut si bon di fé xhilter ses çanses. Li tchanteu fwait s' tournêye e fjhant xhilter si assîte. Les vatches magnént leu mayisse: t' oyeus les tchinnes ki xhiltént. Il aveut bon d' etinde les deus pîces d' on franc xhilter e s' taxhete (J.P. Dumont). Li mot "skelin" vént do tîxhon "schelling", ki vout dire "ene sacwè ki xhiltêye" (N. Lequarré). F. cliqueter. >> les fé xhilter: furler ses cwårs. F. gaspiller.

4. fé tronner (des cwåreas). Les gros camions fijhèt xhilter les cwåreas. Les gurzeas xhiltént so les cwåreas (E. Dethier). F. vibrer.

5. (imådjreçmint) diner del djoye, fé plaijhi, come cwand ene xhilete va. C' est èn amour k' on n' dit nén s' no, Mins ki xhiltêye come on clabot (G. Simonis). F. résonner.

II. [v. sins djin] si drovi tot d' on côp tot cazant di pinsêyes ki cwerèt a coprinde åk. Dji léjhe li målåjhey tecse deus feyes, troes feyes et tot d' on côp, ça xhiltêye (A. Delporte) rl a: til.

Disfondowes: hilter, hiyter, chilter, chiyter, chulter.

Parintaedje
Sinonimeye
Ortografeyes

E rfondou walon

  • xhilter : R10
Ratournaedjes
  • F. agiter une sonnette, un hochet. (nén ratournåve direk e francès)
  • F. sonner, tinter.