adschinde

Èn årtike di Wiccionaire.

Walon (Rifondou)[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje latén « ascendere » (minme sinse), racuzinave avou li vî francès ascendre.


Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) aschind
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) aschindoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) aschindans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) aschindnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) aschindrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) aschindeu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) aschinde
pårt. erirece (dj’ a, vos av) aschindou
Ôtes codjowaedjes come ratinde

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

adschinde

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) adschind
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) adschindoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) adschindans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) adschindnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) adschindrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) adschindeu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) adschinde
pårt. erirece (dj’ a, vos av) adschindou
Ôtes codjowaedjes come ratinde
    1. (v. sins coplemint) griper, aler viè ene hôte plaece.
      • Cwand vos sintoz adschinde e vosse cour li dzir do boneur do Paradis. Jean Bosly, ratournant L' imitåcion d' Djezus-Cri (fråze rifondowe).
      • El nuteye k' adschind so nosse Mouze, ene pitite naçale porshût s' coûsse Joseph Mignolet, Fleurs d'esté (fråze rifondowe).
      • Et come i vneut foû d' l' aiwe, i voeya l' cir si drovi, et l' Sint-Esprit adschinda come on turturele, et s' ripoiza sor lu. Joseph Mignolet, Evandjile sorlon sint Mår (fråze rifondowe).
      • Cwand vént l' vesprêye, dj' el voe k' adschind
        Sol tuza ki dj' saye di rashir Arthur Xhignesse (fråze rifondowe).
    2. (viebe å coplemint) aler al copete d' ene sacwè.
      • I pinse foirt sovint ås deus tchivroûs k’ adschindèt les shijhes e Pré al Rogne po s’ fôrer d’ blanc coucou, di djaene coirvesse, di pates-di-tchet ou d’ raigra. Serge Fontaine (fråze rifondowe).
    3. (viebe å coplemint) (pus stroetmint) monter on ri conte li corant.
      • Li måvi radjustèye si neûre fraque èt, sins sogne,
        I hufèle ine ombåde so lès håyes dès cot’hês,
        Tot loukant lès p’tits andjes qui rawårdèt l’ batê
        Qu’adhind londjin~n’mint Moûse avou ’ne tchèdje di cocognes
        Joseph Mignolet, Li sondje dè mèstré, 1925.

adschinde di

    1. (v. sins coplemint) aler djus.
      • Moussêye d’ine robe di rodje sôye qui lî strindév les hantches, èle avisév ine foû-naturèle vûzion, ad’hindowe dè s’teûlî po s’murer è l’êwe Joseph Mignolet, "Li Payîs des Sotês", 1926, p. 18.
      • Ele là d’zeûr… â cir… riglatihante et bèle
        Come ine andje ad’hindou dès lûhants tchamps floris…
        Ele sorèye, et s’ sorîre parèye qui l’vin, troubèle
        Li djônê qui djêrèye dè coyî ses law’ris…
        Joseph Mignolet, "Les håyes sont rfloreyes", "Li Glwere", 1921, p. 79.
      • Ça fwait ki vos eto, vos adschindoz do cir! Di kéne planete estoz ? — LHpp.

Parintaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

Contråve[candjî]

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Omofoneye possibe[candjî]

aschinte

Sipårdaedje do mot[candjî]

w. do Levant

Ratournaedjes[candjî]

aler ene sawice pus hôt
adschinde di

Codjowa[candjî]

adschinde

  1. suddjonctif prezintrece, prumire et troejhinme djins do singulî, do viebe « adschinde »