bijhe

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Ershonnants mots : Bijhe.

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje tîxhon * «bisia» (minme sinse). Cf burton biz.

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
bijhe bijhes

bijhe f.

  1. froed vint d' ivier.
    • Ciste anêye la, li bijhe shofléve pol djudi sint — P.J. Dosimont (fråze rifondowe).
    • Li måjhone esteut a mitan catcheye pa ene håye di seuceas k' el waerantixheut del bijhe — E. Gilliard (fråze rifondowe).
    • El froed ki trawe et l' bijhe ki groûle N' apåjhtèt gote li five ki m' broûle — Fré Matî.
    • Li cok d' awousse k' a tchanté djoyeuzmint tot l' esté Si trouve bén dihessî cwand l' bijhe a-st arivé — M. David.
    • Li froed del bijhe hagne dins mes doets tot aroedis — E. Pècheur (fråze rifondowe).

Ratourneures[candjî]

  1. li vint a tourné a bijhe : i fjheut do vint (ene assez boune air), pu asteure, i bijhe.
  2. li hôte bijhe u : li noere bijhe u : li bijhe di Tongue : li vint do Nôr-Ess.
    rl a: schoice-vint.
  3. li droete bijhe u : basse bijhe u : li blanke bijhe u : li bijhe d' Årdene : li vint d' l' Ess.
    • Li cabinet d' ahesse å fond do corti c' esteut purade ene "incomodité" k' ene comôdité, cwand i fjheut droete bijhe e plin ivier (H. Lepage).
  4. li basse bijhe u : li blanke bijhe : vint do Sud-Ess.
    rl a: vint d' Lorinne.
  5. bijhe di måss; bijhe d' avri; bijhe do prétins : bijhe di ces deus moes la.
    • On ratind sovint les bijhes d' avri po-z aler tcheryî å bwès, ca adon, les tchmins sont pus setchs (J. Boulard).
  6. Li bijhe do prétins rmagne les ptits semés : li bijhe d' avri fwait crever les prumîs semaedjes.
  7. ene froede bijhe u : ene seure bijhe u : ene måle bijhe u : ene mwaijhe bijhe u : ene fene bijhe u : ene hagnante bijhe u : ene coixhante bijhe u: ene bijhe a vs côper e deus : on foirt froed vint do Nôr. I fwait ouy ene måle bijhe ki vs edjale so plaece. Gn è shofléve ene hagnante bijhe so les sconcires. F. âpre.
    • Ti n' as måy shuvou l' eraire des eures, des djoûs å long e l' fene bijhe et dvins les brouyårds, tot montant et tot dischindant L. Warnant (fråze rifondowe).
  8. li bijhe hagne (pés) k' on possédé u : li bijhe est come on raezoe u : li bijhe vos trawe tot houte : ele hagne foirt, elle est foirt froede.
  9. li bijhe dene u : li bijhe baye : ele shofele foirt.
    • Cwand k' el bijhe baye, on s' retchetoere (Y. Gourdin).
  10. va s' ti fote a l' bijhe ! : va-st å diåle !
  11. li trô d' bijhe u : li trô del bijhe. :
  12. esse cayî (eye) del bijhe : aveur pierdou tot çou k' on-z aveut. F. ruiné(e).
  13. i pout roter conte li bijhe u : i pout ndaler conte li bijhe u : il est moussî, rpaxhî, po-z aler conte vint et bijhe :
    a) dijhêye d' onk k' a des tchôds mousmints cwand i doet rexhe divant l' ouxh.
    b) po onk k' a bén magnî.
  14. acori come vint et bijhe : ariver raddimint.
    rl a: abizer, abroker.
  15. sipiter° (evoye) e bijhe. :
  16. diele di bijhe : ronde sibijheure. F. engelure.
  17. çou ki vint d' vint erva d' bijhe :
    a) on djoû, i fwait bon vint (assez tchôd); et l' londmwin i bijhe.
    b) (imådjreçmint) çou ki vént d' rif° erva d' raf.
  18. bijhe di Påkes, bijhe a l' Pintcosse; :
  19. Li djoû di dvant l' grande Påke, si l' vint tchesse di bijhe, on nd årè do parey po shijh samwinnes; :
  20. Cwand l' bijhe roveye fevrî, ele ni roveye nén may : sipots po-z anoncî l' tins.
  21. Djihene del bijhe : crodjambot del bijhe.
  22. ene pitite air di Bijhe :
  23. a) ene pitite bijhe, nén trop froede. I vneut ene pitite air di Bijhe. rl a: bijhler.

b) (djeu d' mot inte les deus sinses di "air") ene air di muzike. Djouwe nos don ene pitite air di Bijhe. F. mélodie, mélopée.

Parintaedje[candjî]

Mots d’ aplacaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

vint d' bijhe, vint d' Bijhe

Rilomêye do mot[candjî]

Li mot dins on tite di live, di gazete, di soce

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : S44

Ratournaedjes[candjî]

± vint do nôr

Waitîz eto[candjî]

Wikipedia-logo-v2.svg Lijhoz l’ årtike Bijhe (discramiaedje) so Wikipedia