dicweli

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Alofômes di d(i)-
Plinne cogne Sipotcheye cogne
dicweli dcweli

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje tîxhon "kwel" (come li neyerlandès "kwellen", tourmeter), avou l’ cawete di codjowaedje « -i », avou l’ betchete « di- ».

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) dicweli / dicwelixhe
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) dicwelixhoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) dicwelixhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) dicwelixhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) dicwelirè / dicwelixhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) dicwelixheu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) dicwelixhe
pårt. erirece (dj’ a, vos av) dicweli
Ôtes codjowaedjes come prusti

dicweli (v. sins coplemint)

  1. amwinri pår, a ndè mori, tot cåzant d' ene djin, d' ene biesse.
    • Les infirmires sognèt des prijhnîs låtchîs so parole, etassîs dvins des guetos, divant di dcweli. A. Gauditiaubois (fråze rifondowe).
    • Les cis ki sont do minme sonk ont ene foice so n' on l' ôte; i plèt "magnî l' sonk do cour" d' on parint et insi, li fé dcweli. J.-M. Lecomte (fråze rifondowe).
    • Fåt saveur k' après ene dizindjnêye pareye, ces biesses la ni savèt pus magnî normåldimint, et k' ele si leyèt dcweli. P. Otjacques (fråze rifondowe).
  2. (imådjreçmint) endaler tot doûçmint, tourner a rén.
    • I s' fåt mete a l' idêye K' ele dicwelixh, li veye. M. David (fråze rifondowe).
    • Dj' inme mî aveur on no flamind et disfinde li walon k' on no pår walon et leyî dcweli m' lingaedje. M. Slangen (fråze rifondowe).

Sinonimeye[candjî]

Sipårdaedje do mot[candjî]

w. do Levant

Ratournaedjes[candjî]

± divni maigue a ndè mori po ene djin, ene biesse
± tourner a rén po ne sacwè

Pårticipe erirece[candjî]

dicweli

  1. Pårticipe erirece do viebe "dicweli".
    • Tansou aveut dcweli, et divni come on tchet d’ après l’ Sint-Djhan dins les samwinnes k’ avént shût. L. Mahin, Vera (fråze rifondowe).

Codjowas[candjî]

Dobès rfondowes
dicweli Equals sign.svg dicwelixh

dicweli

  1. indicatif prezintrece, prumire djin do singulî, do viebe « dicweli »
    • Dji nd a pus po lontins, poy ki dj' dicweli a vuwe d' ouy.
  2. kimandeu prezintrece, deujhinme djin do singulî, fôme camaerådrece