djivå

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Wikipedia-logo-en.png Cial, n a des
racsegnes
eciclopedikes so
les djivås
Hôt djivå coujhnire.jpg

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje latén « jugum » (djeu po-z ateler, bardouxhes po fé passer les vincous padzo) avou l’ cawete «  »; kecfeye avou assaetchance do tayon-bodje tîxhon k' i n a dins l' neyerlandès «gevel» et l' almand «Giebel» (pegnon d' måjhone).

Prononçaedje[candjî]

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
djivå djivås

djivå o.

  1. ecådrumint d' bwès ki sotént li dzo del tchiminêye, ådvant d' l' aisse, djusse dizo l' plafon, po haper l' foumire, et k' on meteut totes sôres di wårnixheures dissu.
    • Oistez l' djeu d' cwårdjeus sol djivå Motî Forir (fråze rifondowe).
    • K' elle esteut vigreuse, nosse tåvlêye, Les shijhes, adlé vos, dzo l' djivå (Adelin Grignard).
    • L' ivier, minme tot moirt k' il est, a ses djoyes : c' est les cwåtes, les couyonådes, les longuès shijhes dizo l' djivå (Zénobe Henin).
    • Cwand on-z abaguéve, on meteut aprume so l' djivå li bondiu, les tchandlés, li lamponete, li brocalî et l' årmonak Motî Haust (fråze rifondowe).
  2. plantche di bwès metowe so ene tchiminêye, on mete et céncwante hôt, di minme uzaedje.
    • Li tchet a dårè tos les cassons k' estént sol djivå djus.
    • Tot î est todi bén rmetou, dins les dresses et les ridants. Djamåy on papî aviè l' finiesse ni sol djivå A. Laloux (fråze rifondowe).
  3. (pa stindaedje do sinse) li tchminêye leye-minme (çou k' endè basti divins l' måjhon).
  4. (mot d’ antomeye) (rabaxhanmint) grosse pwetrene di comere.
    • Elle a-st on fameus djivå, cisse-lale.

Ratourneures[candjî]

  1. bwejhî ene beye a djivå : (mot d’ houyeu) côper ene beye (ene béle) a môde d' on djivå di tchminêye.
  2. sol djivå : metou po esse veyou

Sinonimeye[candjî]

cimådje, coirnitche

Dizotrins mots[candjî]

Dizeutrins mots[candjî]

tchiminêye, feu e l' aisse

Sipårdaedje do mot[candjî]

w. do Levant, w. do Mitan, Basse Årdene (Bijhe)

Ortografeyes[candjî]

E li scrîta (1100-1600) :
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : C58, C65, S44

Ratournaedjes[candjî]

± ecådrumint d' bwès del tchiminêye
± tchiminêye (bastixhaedje ådvins); Miniauge.gifLoukîz a : tchiminêye
± grosse pwetrene, rabaxhanmint