kihagnî

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)[candjî]

Plinne cogne lidjwesse Cogne namurwesse (nén spotchåve) Sipotcheye cogne (Lidje-Årdene)
kihagnî cohagnî khagnî

Etimolodjeye[candjî]

Do viebe « hagnî », avou l’ betchete « ki- » des viebes.

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) k(i)hagne
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) k(i)hagnîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) k(i)hagnans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) k(i)hagnnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) k(i)hagnrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) k(i)hagnive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) k(i)hagne
pårt. erirece (dj’ a, vos av) k(i)hagnî
Ôtes codjowaedjes come waitî

kihagnî

  1. (v. å coplemint) :
    1. hagnî mwints côps avou ses dints.
      • Li tchén l' a tot khagnî. Motî Forir (fråze rifondowe).
    2. hagnî a ptits côps.
      • I kihagne ene crosse di pan. Motî Toussaint (fråze rifondowe).
      • Li tchén cohagne li cur des solés po djouwer. Motî Gilliard (fråze rifondowe).
      • Ele m' a cohagnî a mi oraye avou ses ptits dints. Motî Gilliard (fråze rifondowe).
    3. bén mawyî l' amagnî.
      • (Ci n' est nén bon) d' avaler sins khagnî. Motî Forir (fråze rifondowe).
    4. hagnî mwints côps, tot cåzant d' èn inseke pikeu.
    5. (mot d’ medcén) esse li cåze di beacôp di ptitès crevådes e l' pea, tot djåzant do froed ou del grande setcheur.
    6. schôpyî.
    7. (imådjreçmint) èn nén bén cåzer (on lingaedje).
    8. (imådjreçmint) ataker (ene sakî pa des metchantès paroles).
  2. (viebe å prono nonlôtrece) :
    1. si hagnî n' onk l' ôte, e mwintes plaeces.
      • Les tchets s' cohagnèt a plåyes. J.-J. Gaziaux (fråze rifondowe).
    2. (imådjreçmint) si dire toplin des metchanstés, n' onk l' ôte.

Ratourneures[candjî]

  1. si cohagnî come des djonnes di tchén (C106), si khagnî come tchén et tchet (E212)

Parintaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

Ortografeyes[candjî]

(kihagnî, cohagnî & khagnî)

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : E177, C13, O0, R13

Ratournaedjes[candjî]

± hagnî mwints côps avou les dints
  • Flag of the United Kingdom.svg Inglès : to bite (en) repeatedly, ferously (nén ratournåve direk e-n inglès)
  • Flag of France.svg Francès : mordre (fr) rageusement, couvrir de morsures (fr), déchirer (fr) à coups de dents (nén ratournåve direk e francès)
± hagnî a ptits côps
± bén mawyî l' amagnî
± hagnî mwints côps, tot cåzant d' èn inseke pikeu
± schôpyî Miniauge.gifLoukîz a : schôpyî
± èn nén bén cåzer on lingaedje; Miniauge.gifLoukîz a : kipiter
± si hagnî n' onk l' ôte
± si dire n' onk l' ôte toplin des metchanstés
± si crevåder a ptitès crevådes, a cåze do froed

Pårticipe erirece[candjî]

kihagnî o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "kihagnî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.
    • Li tchén l' a tot khagnî. Motî Forir (fråze rifondowe).
    • Ele m' a cohagnî a mi oraye avou ses ptits dints. Motî Gilliard (fråze rifondowe).
    • Dji so tot khagnî des moxhetes. Motî Toussaint (fråze rifondowe).
    • I s' ont cohagnî tote li djournêye. Motî Gilliard (fråze rifondowe).
    • Dj' a les mwins totes kihagneyes del bijhe. Motî d’ Vervî (fråze rifondowe).