spårgnî

Walon (Rifondou)

Etimolodjeye

Tayon-bodje vî francike * « sparanjan » (èn nén foirt pûni); çou ki dene on mot avou l’ cawete di codjowaedje « -î » des viebes, adon racuzinåve avou l' neyerlandès « sparen » et l' inglès « spare ».

Prononçaedje

AFE :
- diferins prononçaedjes : /spɔːʀ.ɲiː/ /spɒːʀ.ɲiː/ /spɑːʀ.ˈɲiː/ /spoːʀ.ɲi/ /spɔː.ˈɲiː/ (betchfessî å)
- prononçaedje zero-cnoxheu : /spɔːʀ.ɲiː/
Ricepeures : spår·gnî

Viebe

Djin et tins	Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’)	spågne
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs)	spårgnîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns)	spårgnans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle)	spågnnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’)	spågnrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’)	spårgnive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’)	spågne
pårt. erirece (dj’ a, vos av)	spårgnî
Ôtes codjowaedjes	sipepieus tåvlea

spårgnî (viebe å coplemint)

mete des çanses di cresse.
- Ci n' est nén assez do wangnî, i fåt saveur spårgnî. — Motî Forir (fråze rifondowe).
- Dji spågnrè po mes vîs djoûs. — Motî Haust (fråze rifondowe).
aschouwer d' on måleur.
- Ni vs plindoz nén : vos avoz stî spårgnî. — Motî Forir (fråze rifondowe).
- Mu scriyèdje n’ a nole consèquince,
  Et dju n’ vou nin fé l’ djône côkê :
  Djans, so l’ tinre éle du m’ pauve loquince,
  Supårgnîz lès côps d’ warokê ! — Martin Lejeune, On såye sès éles, 1895.
- Cwefez l’ on pô, Moncheu … vos spågnroz l’ ragognasse
  D’ on deujhinme côp d’ solo. — Joseph Vrindts, Vîx Lîge, (1901), p.65, “Dihâv’lêye” (fråze rifondowe).
nén trop asprover.
- Abeye, hay, i fåt k' ele î våye;
  Et po lyi spårgnî ses djerets
  On vs l' emoenne e cabriyolet. — Henri Forir, Blouwett lîgeoiss, Po mamzel Ross R... li joû di s'fiess, 1843, p.17 (fråze rifondowe).
- Dji cache après one trawéye
  Po sayî d’ î spaurgnî mès spales,</r>One tote pitite bèdréye
  Di strins ou d’astales — Jacques Desmet.
(viebe å coplemint) (sovint dvins ene fråze di noyaedje) meskeure.
- Tot cial, dizo, les bråves ovrîs,
  Les tchîfs, todi consyins d' leu posse,
  Ni spårgnèt rén po nos aidî ;
  Li sogneu n' nos fôre nén dvins ene loce ! — Jean Dessard, D'ine cohe so l'aute, 1939, p.76, Lès dj’vås dè fond (1938) (fråze rifondowe).
(v. å coplemint nén direk eployî avou li dvancete « conte ») waeranti ene sakî conte ene sacwè.
- Vola 'ne tch'mîse di teûle èt 'ne pitite neûre crawate ;
  Ni roûvîz nin, masseûr, avou lès pèces di wate
  Et l' vî linçoû qui v'la, dè bin èwalper s' cwérp :
  Ca l' sipågn'rè, vèyez-v', conte li frudeûre dèl mwért,
  Qu'i n-åye ine saqwè d' doûs po mète dizo s' blanke tièsse ! — Joseph Vrindts, Pâhûles rîmês, (1897), "A l'pwète dès incurâbes" (avri 1878), p.54.
(viebe å prono) : Loukîz a : « si spårgnî ».