tchire

Èn årtike di Wiktionary.
Potchî a: naiviaedje, cweri
Wikipedia-logo-en.png Vaici, gn a
des racsegnes
so l' tchiyaedje

Flag of Wallonia.svg Walon

Etimolodjeye et tcherpetaedje

Tayon-bodje latén "cacare" (minme sinse)

Prononçaedje

Viebe

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') tchî / tcheye
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) tchiyoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) tchiyans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) tchiynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') tchirè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') tchiyeut
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') tcheye
pårt. erirece (dj' a, vos av) tchî
Ôtes codjowaedjes pådje a pårt

tchire

  1. v. sins coplemint
    1. (måhonteuzmint) (mot d' fiziolodjeye)rexhe ses distcheyaedjes, tot djåzant d' ene djin, pus rålmint d' ene biesse.
  2. v. å coplemint
    1. (ces distcheyaedjes la).
    2. mete å monde.
      Kî çki t' as tchî ?
Ratourneures
  1. come viebe sins coplemint
    1. >> T' irès tchire a l' eglijhe et ti dirès k' c' est les sints : dijhêye cwand onk ni vout nén ricnoxhe k' il est dins s' toirt, dabôrd ki c' est clair.
    2. >> Va s' tchire e Mouze, on voerè t' cou !; u: >> Va s' tchire a Malonne, c' est payis d' Lidje : Va-st å diale !
    3. >> Il a tchî dins mes botes : i m' a djouwé on mwais toû, dabôrd ki dj' aveu fiyate a lu.
    4. >> Avou çoula, vos courroz lon et tchire près : ça n' vos aidrè waire.
  2. come viebe å coplemint
    1. >> tchire des ptitès crotes : esse seré (aveur on målåjhey moumint a passer); on dit eto : awè l' cou stroet.
    2. >> Dji nel vôreu nén cwand minme ele tchireut d' l' ôr å coulot do feu : dijhêye po rfuzer ene comere come feme.
    3. >> I m' freut tchire des bales di fizik : i m' tape so les niers (i m' les soye, i m' taene ådla).
    4. >> I n' a nén tchî on cint d' gaeyes :
      1. i n' est nén foirt capåbe.
      2. i n' s' î fåt nén fiyî.
    5. >> Kî çki m' a tchî ça ? : dijheye po fé des rptotche a ene sakî.
Parintaedje
Mots d' aplacaedje
Sinonimeye
Dizotrins mots
Omofoneye possibe
  • tchir (addj. nén bonmartchî)
  • tchir (addj., binamé; vî mot wårdé dins "ptchî", replaecî pa "tcher")


Ortografeyes

Sicrijhas do 20e sieke (Feller, Feller ricandjî, nén Feller)

E rfondou walon

  • tchire : R13

Si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l' mot "tchire", riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l' rahouca do motî el djivêye.

Ratournaedjes