bodjî

Walon (Rifondou)

Etimolodjeye

Do latén do peupe *bullicare, lu minme do latén bullire "boure".

Prononçaedje

AFE :
- diferins prononçaedjes : /bɔ.ˈd͡ʒiː/ /bɔd͡ʒɛ/ /bud͡ʒiː/ /bud͡ʒi/ /bud͡ʒe/
- prononçaedje zero-cnoxheu : /bɔ.ˈd͡ʒiː/

Viebe

Djin et tins	Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’)	bodje
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs)	bodjîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns)	bodjans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle)	bodjnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’)	bodjrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’)	bodjive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’)	bodje
pårt. erirece (dj’ a, vos av)	bodjî
Ôtes codjowaedjes	come waitî

bodjî

(v. sins coplemint).
1. aler d' ene plaece a ene ôte, ou hossî so plaece.
  - Il est si bén scran k' i n' sait pus bodjî — D.T.W.
  - C' est nén åjhey d' ovrer shijh eures sins bodjî — D.T.W.
  - Ene sacwè vént do bodjî; ene biesse si winne inte les coxhetes c' est ene lovresse — Marcel Fabry, Li hatche di bronze, (1937), p. 58 (fråze rifondowe).
  - Dj' a on dint ki bodje.
2. ndaler, cwiter.
  - Dji n' bodjreu nén co po ene vatche d' ôr, responda t i tot s' ashidant. — Joseph Vrindts, Li pope d'Anvers, (1896), p.79 (fråze rifondowe).
  - Djel sai bén, avou vos, i n' fåreut nén bodjî foû di s' djîsse. — Antoine Bouhon, Les Brixhes da Gèrâ, 1900, sinne I, p.4 (fråze rifondowe).
3. si leyî aler, po ene basteye sacwè.
  - Li meur a bodjî.
(viebe å coplemint).
1. rissaetchî (ene mousseure, si tchapea).
  - Et mi, dji m' va bodjî m' sårot, et si vite ki dj' l' åreu disfwait, dji vs frè vey li prumî tåvlea. — François Barillié, Li camarad′ dè l'joie, 1852, L’antermagique, p.72 (fråze rifondowe).
  - L’ oficî bodje si etcherpe et s’ mete a l’ åjhe adlé l’ feu. Idå aponteye li tåve. — Joseph Mignolet, Al bèle fontinne, 1924, p.9 (fråze rifondowe).
  - Li semdi del fiesse, diviè les cwate-eures,
    (C' est l' acostumance) nos ptits årmurîs,
    Bodjént leu vantrin, tapént l' ouxh sol beure. — Louis Lagauche, Li p'tit hièrdî, Tchant IV, Li r'mwérd (fråze rifondowe).
  1. po salouwer ene sakî.
    - Et tchaeke feye bodjive t on s' calote,
      Et fé l' sene del croes tot passant,
      Sins conter les ptitès ahotes
      K' a-on fjha dvant lu sol coûsse des ans. — Jean Dessard, D'ine cohe so l'aute, 1939, p.25, Li vî crucefi… (1926) (fråze rifondowe).
2. oister.
  - Les vass bodjî ! — Joseph Mignolet, "Milionêre !" (1934), p.5 (fråze rifondowe).
  - Fât dîre ki c'èst po s'loukî bièsse
    Cwand c'èst k'on vint foû d'ine hôte coûr
    Wice k' on-z aveût d's ovrîs timpèsse
    Dè faleûr printe l'ustèye à s'toûr
    Bodjî 'ne courone d'ôr foû di s' tièsse
    Po-z-î mète ine canote di pèce. — Camille Gaspard.
3. ricandjî (on tecse, evnd.)
  - Dji n' î bodje pus : ki ça soeye elaidi come ça.
(viebe å prono) : Loukîz a : « si bodjî »..
1. candjî d' plaece.
2. fé çou ki fåt.
  - I n' si vlént nén bodjî et il avént ddja rçû ene lete ; on ls åreut bôré evoye — Les crwès dins les bruwères (fråze rifondowe).

Ratourneures

i n' bodje nin erî d' leye : i dmeure todi adlé leye, i nel cwite måy.
bodjî d' ene pate

Parintaedje

Mots d’ aplacaedje

bodjî djus :
- Kéne grande hisse vos pôrîz vs bodjî djus des spales si, å resse d' asteure, vs avîz l' idêye del moirt — Jean Bosly, ratournant L' imitåcion d' Djezus-Cri (fråze rifondowe).

Sinonimeye

(èn nén bodjî) : èn nén mouvter
(bodjî dins tos les sinses) : kitaper

Ortografeyes

Divant 1900 :

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

bodjè : S117
bodji : O2 ^{(sinse pol djetaedje)}
boudji : C1, C8, C13, E2, O2
boudjî : C9, C100, O0, O3, O4, S117
boudjer : S117
bodjî : E1, E21, E34

E rfondou walon :

bodjî : R1, R10 ^(lére), R13

Ratournaedjes

aler d' ene plaece a ene ôte

Inglès : to move ^(en)
Francès : bouger ^(fr)

ndaler, cwiter

Francès : partir ^(fr), quitter ^(fr)

Pårticipe erirece

bodjî omrin

Pårticipe erirece omrin do viebe « bodjî ».