etinde

Walon (Rifondou)

Tayon-bodje latén « intendere » ‎(« etinde, loukî do costé di, poirter asteme a ») çou ki dene on mot bodje « tinde » avou l’ betchete « e- » d’ ecloyaedje des viebes.

AFE :
- diferins prononçaedjes : /ɛ.ˈtɛ̃ːt/ Prononçaedje a radjouter
- prononçaedje zero-cnoxheu : /ɛ.ˈtɛ̃ːt/
Ricepeures : nén rcepåve

Djin et tins	Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’)	etind
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs)	etindoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns)	etindans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle)	etindnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’)	etindrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’)	etindeu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’)	etinde
pårt. erirece (dj’ a, vos av)	etindou
Ôtes codjowaedjes	come ratinde

etinde

(viebe å coplemint) divni consyin d' on brut.
- Etinss co les avions ki pasnut ?
- Nos etinss, mådeye raece ! — Louis Lagauche, L'aimant, Ås walons, (1947), p. 120 (fråze rifondowe).
- Ossu, cwand on s’ end aprepeye,
  Voz etindoz ki l’ aiwe djemixh. — Joseph Vrindts, Vîx Lîge, (1901), p.11, “Li Bonne Chance fait tot” (fråze rifondowe).
comprinde, Loukîz a : « bén etinde si djeu ».
- Mågré k' i brait po k' on l' etinde,
  Les djudjes savèt k' il a minti ; — Henri Forir, Blouwett lîgeoiss, (ratourné do francès), 1843, p.10 (fråze rifondowe).
- Si dji oizeu lyi fé etinde
  Por leye ki dj' edeure tant do må,
  Afîsse k' ele mi polaxhe comprinde
  Dji prometreu l' voyaedje di Hå ;
  Po k' Notru-Dame fjhaxhe li miråke,
  Di m' rinde on ptit pô pus hardi ... — Toussaint Brahy, Toussaint Brahy, œuvres wallonnes posthumes, Mad'leine, 1887, p.28 (fråze rifondowe et rarindjeye).
- Vos pôroz penler les pus clapantès ouves ki vos vloz, ele toûnront a silince a fwait k’ vos les scriroz s’ i gn a pus nolu po les etinde. — Lorint Hendschel, Mélanossélidofobîye, 16 di decimbe 2025 (fråze rifondowe).
(v. sins coplemint) etinde bin: conter, voleur.
- Tot prijonî k’ il èst, il ètind bin ni nin s’ lèyî awè fwin. — Les crwès dins les bruwères.
- Dji n' etind rén a leus ragadlaedjes.
(viebe å prono) : Loukîz a : « s’ etinde ».

bén etinde si djeu
c’ e-st etindou
- Et l’ blankete Fefeye, don, ki vout rfaxhî l’ påpåd a tote foice : ele a tant sayî avou s’ pope, et-z est ele ene pitite feme – c’ e-st etindou. — Arthur Xhignesse, Boule-di-Gôme, 1912, p.7 (fråze rifondowe).
etinde deur, etinde clair
etindoz vs : oyoz vs.
- Vî fré, dj' a fwait mi dvwer ; l' ome prevnou è våt deus.
  Vos froz a vosse shonnant ; etindoz vs, l' amoureus. — Édouard Remouchamps, Tåtî l’ Pèriquî, 1884, Ake I, Sinne IV, v. 71-72 (fråze rifondowe).