schoûter

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Ordinairmint Dirî cossoune,
s' on prononce /sk/
schoûter aschoûter

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje latén « auscultare » (minme sinse).

Prononçaedje[candjî]

(schoûter et aschoûter)

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) schoûte
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) schoûtez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) schoûtans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) schoûtnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) schoûtrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) schoûtéve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) schoûte
pårt. erirece (dj’ a, vos av) schoûté
Ôtes codjowaedjes sipepieus tåvlea

schoûter

  1. (v. å coplemint) ôre eyet prinde asteme a çou k' on-z ôt.
    • Aschoûtez çki dj' vos va dire.
    • Cwand dji vs schoûte djåzer do vî tins, dji vs trouve bén anoyeus. C. Massaux (fråze rifondowe).
    • Dji vos vou berdeler et n' nén vos aschoûter. J. Beaucarne (fråze rifondowe).
    • Les djins di ç' costé ci, i les fåt aschoûter : des côps c' est co bén vraiy, des côps, c' est des mintreyes. J. Beaucarne (fråze rifondowe).
    • O ! aschoûte bén: «si ti vleus, saiss, Ti pôreus bén esse tossu crås k' mi», respond i l' tchén L. Bernus (fråze rifondowe). (ratournant Jean de Lafontaine)
    • Les årtisses ki s' ecråxhént di s' saeyin schoûtént les idêyes k' il aveut l' agrè d' consyî. F. Nyns (fråze rifondowe). (ratournant Florian)
  2. (v. å coplemint) fé çou k' on mwaisse comande di fé.
    • C' est on tchîf k' est bén aschouté.
    • I fåt schoûter ses parints.
  3. (v. å coplemint) croere et-z aconter.
    • I n' fåt nén todi schoûter tot çk' on dit.
    • N' el schoûte nén: gn a nén pus conteu d' crakes !
  4. (v. å nén dit coplemint) tinde l' oraye po-z ôre.
    • Schoûte on pô, on-z ôt åk !
    • Schoûte ene miete : gn a ene sakî k' aprepeye.
    • Schoûtez ene gote.
    • I schoûte azès ouxhs.
    • Schoûte cwand k' on t' cåze !
    • Schoûte bén, Tchitcholyin, dji paye ene crinme a m' gamén, et après, ti petes å diåle avou t' coine ki nos speye les orayes. A. Goethals (fråze rifondowe).
  5. roter droet.
    • Schoûtez cwand k' on vs dit åk.
    • C' est bea èn efant ki schoûte bén.
    • I n' el sepèt fé schoûter.
    • Nén dandjî do bouxhî dso po les fé schoûter, da.
  6. (v. sins coplemint) ratinde.
    • L' etermint schoûteut a l' ouxh ki li mnujhî åyaxhe clawé l' covra do waxhea. (R. Dedoyard)
  7. (viebe å prono) : Miniauge.gifLoukîz a : « si schoûter ».

Ratourneures[candjî]

  1. li ci ki cåze seme, li ci ki schoûte mexhnêye on wangne dipus a schoûter k' a cåzer.
  2. li ci ki schoûte ås ouxhs ôt sovint må : Li ci (cene) ki vout sawè çou k' les djins djhèt et ki n' el riwåde nén, i (ele) candje sovint çou k' on-z a dit cwand i (ele) li repete.
  3. li ci ki schoûte, li diåle l' aloude
  4. I schoûtèt bén mins il obeyixhèt må : djeu d' mots so les deus sinses di "schoûter".
  5. Si ti n' schoûtes nén, dji t' va fé voyaedjî : : si ti n' fwais nén çou ki dj' di, dji t' va pûni.
  6. èn nén schoûter dpus k' ene hawe, må schoûter.
    • Dj' a on gamén ki n' schoûte nén dpus k' ene hawe. (P.J. Dosimont)
    schoûte ouy, schoûte dimwin : ratourneure dins on racontaedje po dire k' on ratind po rén.
    Li plouve aschoute : ele ratind divant d' rataker.
    ploure a solea schoûtant : ploure et fé do solea.
    schoûter après : ratinde après.
    • I schoûtént après mi dvant l' ouxh.

Sinonimeye[candjî]

  • (fé çou k' on mwaisse comande di fé) : obeyi a

Parintaedje[candjî]

Sipårdaedje do mot[candjî]

w. do Levant, w. do Mitan & Basse Årdene. Li Coûtchant walon eploye «aschoûter».

Ratournaedjes[candjî]

± etinde et prinde asteme a çou k' on-z etind
± roter droet
± croere et-z aconter.
± ratinde
± li ci ki cåze seme, li ci ki schoûte mexhnêye
  • Flag of France.svg Francès : la parole est d'argent mais le silence est d'or
± èn nén schoûter dpus k' ene hawe, må schoûter
  • Flag of France.svg Francès : être indiscipliné