baguer

Walon (Rifondou)

AFE :
- diferins prononçaedjes : /ba.ˈɡe/ /ba.ˈɡɛ/ /ba.ˈɡiː/ (minme prononçaedje cåzu pattavå)
- prononçaedje zero-cnoxheu : /ba.ˈɡe/
Ricepeures : ba·guer

S’ i gn åreut ene sakî ki sepreut cwè åd fwait di l’ etimolodjeye di « baguer », el pout stitchî vaici. minme mot k’ e vî lingaedje d’ oyi.

Djin et tins	Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’)	bague
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs)	baguez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns)	bagans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle)	bagnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’)	bagrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’)	baguéve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’)	bague
pårt. erirece (dj’ a, vos av)	bagué
Ôtes codjowaedjes	sipepieus tåvlea

candjî d’ måjhon.
- Dj’ a bagué so Lidje. Dji bague li prumî d' may. I vont baguer, il evont dmorer al veye. Il ont ddja bagué troes côps dispu l' Noyé. I baguèt totes les leunes. I n' si plait pus drola, i va baguer. Nos bagans pol prumî do moes ki vént.
- Les cis ki n’ ont k’ des vîs camatches,
  Divèt prinde asteme po baguer,
  Avou des meubes ki sont disloctés — Joseph Vrindts, Vîx Lîge, (1901), p.28, “On Baguège Jus d’la Mouse” (fråze rifondowe).
- Et cwè ? Vos baguez ? Voloz vs on diåle monsieu l’ curé ? — Paul-Henri Thomsin, ratourtnant Tchantchès, c'èst po rîre, 2023, p.40 (fråze rifondowe).
endaler, aler ås riketes.
- TONTON. - Bén, ti dvéns sot, surmint ! Sipeye pår li manaedje !
  TÅTÎ (mostrant les meubes). - Ces rahisses la bagront !
  TONTON. - Al boune eure ! ... Coraedje ! — Édouard Remouchamps, Tåtî l’ Pèriquî, 1884, Ake I, Sinne XI, v. 271-272 (fråze rifondowe).
- Tot come on clå d' keuve
  Totafwait rlurè,
  Cwand c' est mi qui scheuve
  Fåt k' tot soeye bén nete.
  Arincrin, poûssire,
  Tchinisse et ploumtion
  Del måjhone etire
  Pol djoû d' ouy bagront. — Henri Simon, Coûr d’ognon, 1888, Ake I, Sinne I. Mwaisse modele lijhåve cial (fråze rifondowe).
divni sot, esse ewaeré, esse disrindjî
- Si tiesse bague. C' est on målureus, i bague.

fé passer (ene sakî, ene sacwè) dins ene ôte måjhon
- baguer des meubes
tchessî foû, mete a l' ouxh (ene sakî)
- dji v' va tot rade baguer foû d'chal!
- I gn a nou risse, s' on diåle ni vs a nén polou fé baguer foû d' cial nos nd årans deus, matante. — Joseph Vrindts, Li diale di so l'fontaine, 1889, sinne I, p.5 (fråze rifondowe).