Aller au contenu

djemi

Èn årtike di Wiccionaire.

Etimolodjeye

[candjî]

Bodje « gemere » ‎(« la ») çou ki dene on mot avou l’ cawete di codjowaedje « -i » des viebes.

Prononçaedje

[candjî]

Viebe

[candjî]
Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) djemi / djemixh
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) djemixhoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) djemixhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) djemixhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) djemirè / djemixhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) djemixheu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) djemixhe
pårt. erirece (dj’ a, vos av) djemi
Ôtes codjowaedjes come prusti

djemi (v. sins coplemint)

  1. si plinde di (on måleur).
    • El ci ki rît l' vénrdi a l' dimegne po djemi Georges Fay (fråze rifondowe).
    • A cwè bon djemi s' on-z a des rujhes? I n' si fåt måy plinde Louis Sohy (fråze rifondowe).
    • C' est l' ivier, et les målureus
      Djemixhèt d' fwim, djemixhèt d' froed !Joseph Vrindts, "Vîx Lîge" (1901) p. 3, "Sov’nance d’Hiviér", (fråze rifondowe).
  2. (mot d’ fiziolodjeye) fé ôre on brut vinant do gozî tot rshoflant.
    • Cwand on dvént vî et k' on s' doet abaxhî, on djemit come on tôr li rnifele Maurice Colombin (fråze rifondowe).
    • Si elle a-st on trawant clå el panse, li vatche doet djemi cwand ti lyi pice li warot Lucyin Mahin.
  3. (imådjreçmint) (brut) fé ôre li minme sôre di brut, tot djåzant d' åbes hossîs do vint, u ôte tchoi.
    • A l' erî-såjhon, les shoflas fjhént djemi les plopes come les djins k' ont del poenne Jacques Lebois (fråze rifondowe).
    • On etind des pas djemi dsu l' pavé — AHec (fråze rifondowe).
    • Vola ’ne rôye tapêye è mitant :
      on dîreût ’ne plåye faîte al djouhîre…
      Mins ç’ n’èst qu’ l’amwèce : sins måy låker,
      l’èrére vint rinde si côp d’acîr
      al tére qui djèmih tot s’ drovant
      Henri Simon, Li pan dè Bon Diu, Li tchèrwèdje.

Parintaedje

[candjî]

Sinonimeye

[candjî]

Ortografeyes

[candjî]
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Ratournaedjes

[candjî]
si plinde di traeyins
fé ôre on brut vinant do gozî tot rshoflant
fé ôre on brut ki rshonne a ene plinte

Pårticipe erirece

[candjî]

djemi (nén candjåve)

  1. Pårticipe erirece do viebe « djemi ».

Codjowa

[candjî]
Dobès rfondowes
djemi djemixh
Do viebe «djemi»
  1. indicatif prezintrece, prumire djin do singulî
  2. kimandeu prezintrece, deujhinme djin do singulî, fôme camaerådrece