roye

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje gayel * «rica» (minme sinse), vî lingaedje d’ oyi "roie"; adon parint avou l' burton «reg», li walès «rhych», li scôswès «riach», li francès «raie».

Prononçaedje[candjî]

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
roye royes

roye f.

  1. lene di tcherwaedje.
    • Co deus royes et ça serè ddja bon po ådjourdu.
  2. totes les plantes ki levèt dins ene lene di semaedje.
    • Les betråles levèt, après sacwants djoûs, on trevoet les royes. J.-J. Gaziaux (fråze rifondowe).
  3. lene d’ ene plake vinile.
    • C’ est l’ vraiy kel plake aroke todi dins les minmès royes. J. Schoovaerts (fråze rifondowe).
  4. trait bén droet traecî so do papî, al tere :
    1. lene å croyon, evnd.
      • Li djonne comére medcén lyi a fwait des royes et des croes, des djaenes, des rodjes, des noeres pattåvå s’ vinte; il esteut maxhuré come èn indyin. P. Renson (fråze rifondowe).
      • Ele leyive on vude inte tchaeke roye. Motî d’ Vervî (fråze rifondowe).
    2. (pus stroetmint) (mot d’ cwårdjeu) lene k’ on fwait po djouwer å couyon.

Ratourneures[candjî]

  1. tcherwer ene boune roye : tcherwer fond.
  2. mete des pires al roye : espaitchî ene sakî di fé çou k’ i vôreut bén.
    On dit eto: des xhames el voye.
    F. embûches.
  3. èn nén esse å dbout d’ ses royes; èn nén esse å coron d’ ses royes
  4. cori a roye : èn pus esse coûtivé, tot djåzant d’ ene tere.
    • Waite on pô Djanene si corti, come i court a royes.
    On dit eto: cori a djouxhire.
    F. en friche.
  5. il a ploû so nos royes : on s’ a fwait emantchî.
  6. Les longuès royes : no d’ ene plaece di Viyance. Loukîz a: djivêye, coûteure.
  7. ene roye di crås, ene roye di maigue; u: ene roye di blanc ene roye di noer : on djoû di l’ aweure, li londmwin del målaweure, mitan mitan, halif halof.
    On dit eto: ene voye di crås….
  8. aveur des royes a ses coines°.
    F. mauvaise réputation.
  9. djouwer cénk roye :
    1. djouwer ene pårt di couyon.
      • On bråve ome, li curé, ki tapéve voltî ene copene avou nost ome et afeye djouwer cénk royes avou lu. J.-P. Dumont (fråze rifondowe).
    2. (imådjreçmint) djouwer on mwais toû.
      On dit eto: on pî d’ pourcea. F. vilain tour.
  10. rabate ene roye :
    1. rissaetchî ene roye å couyon.
    2. (imådjreçmint) achever èn an (di scole, divant l’ pinsion, evnd.).

Parintaedje[candjî]

Mots d’ aplacaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

  • (lene di tcherwaedje) : royon, choyon (Roman payis, calké do picård, eployî pa Robert Vanorlé)
  • (plantes ki crexhnut so ene lene di semaedje) : voye, lene
  • (roye al tere po-z ataker on djeu) : linse

Omofoneye possibe[candjî]

  • /ʀɔj/ roy (rwè)

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Ratournaedjes[candjî]

± lene di tcherwaedje
± plantes ki crexhnut so ene lene di semaedje
± lene å croyon ou al tere
± lene d’ ene plake vinile

Codjowas[candjî]

roye

  1. indicatif prezintrece, prumire et troejhinme djins do singulî, do viebe «  royî ».
  2. suddjonctif prezintrece, prumire et troejhinme djins do singulî, do viebe «  royî ».
  3. kimandeu prezintrece, deujhinme djin do singulî, fôme camaerådrece, do viebe «  royî ».

Ratourneures[candjî]

  1. l’ ome roye et l’ Bon Diu disroye

Omofoneye possibe[candjî]