toutchî

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje patwès latén * «toccare», lu-minme fwait so on mot-brut «tok» (come «toker»), çou ki dene on mot avou l’ cawete «  ».

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) toutche
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) toutchîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) toutchans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) toutchnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) toutchrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) toutchive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) toutche
pårt. erirece (dj’ a, vos av) toutchî
Ôtes codjowaedjes come waitî


toutchî

  1. (v. å coplemint) (disconsyî uzaedje) djonde fizicmint.
  2. (v. å coplemint) djonde a poenne.
  3. (v. å coplemint nén direk eployî avou li dvancete ) «a»: (dins ene fråze di noyaedje) : (èn nén) prinde ene sacwè k' est a poirtêye.
    • Todi est i, ki Djermwinne k’ aveut djusse dandjî d’ èn oû po s’ coujhene, et ki n’ åreut oizou toutchî a l’ cwåtron apresté po l’ martchand, a corou a catchete å poyî (J. Desmet dins "On Sånî a pårt").
  4. (v. å coplemint) djonde li cour, les sintimints.
    • Ça n’ mi toutche nén Motî d’ Cînè (fråze rifondowe).
    • E l' veyant sofri, ça m' a bråmint toutchî Motî d’ Nivele (fråze rifondowe).
    • C' est ene muzike ki m' toutche e l' åme A. Maquet (fråze rifondowe).
  5. (v. å coplemint) djonde avou ene åre (bale, fritche).
    • Li singlé a stî toutchî al sipale.
  6. (v. å coplemint) riçure des cwårs (k' on-z î a droet).
  7. (viebe å prono) : Miniauge.gifLoukîz a : « si toutchî ».

Ratourneures[candjî]

  1. sins awè l' air d' î toutchî
    • Martchî conclu, Tchekischite s' è va å rindez-vous, franc come on tigneus, mins portant sins aveur l' air d' î toutchî (J. Dufrane).
  2. toutchî on mot

Parintaedje[candjî]

(minme sourdant etimolodjike)

Sinonimeye[candjî]

Fås amisse[candjî]

po les diferinces d' uzaedje inte li walon «toutchî» et l' francès «toucher», Miniauge.gifLoukîz a : «toucher»

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : R13

Ratournaedjes[candjî]

± djonde fizicmint Miniauge.gifLoukîz a : djonde
± djonde les sintimints
± èn nén prinde ene sacwè k' est a poirtêye
± djonde avou ene åre
± riçure des cwårs

Pårticipe erirece[candjî]

singulî pluriyal
omrin toutchî toutchîs
femrin toutchîe toutchîes

toutchî o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "toutchî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.