schoircî

Èn årtike di Wiccionaire.
Aller à la navigation Aller à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)[candjî]

Ordinairmint Dirî cossoune
s’ on prononce /sk/
schoircî eschoircî

Etimolodjeye 1[candjî]

Tayon-bodje latén « scortea » (schoice), avou l’ cawete di codjowaedje «  » des viebes.

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) schoirceye
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) schoircîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) schoirçans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) schoirceynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) schoirceyrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) schoircive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) schoirceye
pårt. erirece (dj’ a, vos av) schoircî
Ôtes codjowaedjes sipepieus tåvlea

schoircî (v. å coplemint)

  1. (mot d’ boskiyon) peler (on tchenea) po-z awè li schoice.
    • Il ont schoircî on gros tchinne pol fé souwer so pî.
    • Cwand c' est Schoice-vint, on n' såreut schoircî ås pelozeas Motî Léonard (fråze rifondowe).
Ratournaedjes[candjî]
peler (èn åbe)

Etimolodjeye 2[candjî]

Tayon-bodje latén « excorticare » do tayon-bodje latén « cortex » (ewalpeure, schoice) avou come betchete li tayon-bodje latén « ex » (foû); çou ki dene on mot avou l’ cawete di codjowaedje «  » des viebes.

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) schoirceye
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) schoircîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) schoirçans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) schoirceynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) schoirceyrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) schoircive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) schoirceye
pårt. erirece (dj’ a, vos av) schoircî
Ôtes codjowaedjes sipepieus tåvlea

schoircî

  1. (v. å coplemint) (mot d’ mangon) rissaetchî li pea d' ene biesse di botchreye.
    • Nosse mangon a schoircî on vea.
    • Nos avans on lapén a schoircî.
    rl a: peler, dischoircî, dismoussî, dispeater, kischoircî.
    I ravize on schoircî tchet; u: vos n' dirîz ene schoirceye rinne : il est maigue k' i trawe; i n' est nén bea a vey.
    F. squelettique, décharné.
    I brait dvant d' esse schoircî : I fwait come les tchéns, i brait dvant l' côp.
  2. i m' schoirceye les orayes : i m' les pele avou ses babuzes.
    F. casser les oreilles.
    C' est todi l' cawe li pus målåjheye a schoircî :
    • a) paski l' pea tént fer ås oxheas. b) (imådjreçmint) C' est todi l' fén d' èn ovraedje, li bouxhaedje djus d' on martchî, li dierin decidaedje k' est l' pus målåjhey.
    i schoiçreut on pû po-z aveur li pea : c' est on pice-crosse.
    F. avare.
    Li ci ki tént l' djambe våt ostant k' el ci ki schoirceye : l' ovraedje d' èn aidant våt ostant kel cene do mwaisse.
  3. schoircî l' francès : el må djåzer.
    On dit eto: kipiter.
    i fåt todi schoircî l' anweye pa s' cawe. :
  4. dischaver.
    • Dj' a schoircî m' doet.
    F. égratigner.
  5. emantchî (sicroter des cwårs).
    • C' est on voleu: i m' a schoircî d' on franc å kilo Motî d’ Nivele (fråze rifondowe).
    • I m' a schoircî sol pris d' mes petotes Motî del Lovire (fråze rifondowe).
    F. voler, rouler, escroquer.
    cwand on schoirceye èn ome, on n' a kel pea : (djeu d' mot inte les sinses 1 & 3) li ci k' emantche les ôtes, i n' frè nén long feu.
  6. bate setchmint a on djeu d' sôs. rl a:

ploumer. F. dépouiller.

  1. discotaeyî broxhûlmint (må) (do pwin, do djambon, del tchå, del sitofe, ene djin k' on-z opere).
    • Il a schoircî ça come on pourcea.
    F. charcuter.
  2. prinde on gros boket foû di.
    F. entailler.

II. [v.c.n.d.] prinde on trop gros boket. Kî çk' a co schoircî dins l' djambon insi? F. taillader.

III. [v.s.c.] aveur do må. Il a bén schoircî po råyî m' dint. F. peiner, suer, besogner.

IV. si schoircî [v.pr.] si coixhî, tot toumant, et ki l' pea est ene miete evoye et k' ça sonne. I s' a schoircî l' bodene on bea côp. Li costeure di m' botkene m' a schoircî l' talon Motî d’ Djivet (fråze rifondowe). Dji m' a schoircî l' pea do djno. Dj' a schoircî l' pea di m' djino. Elle a schoircî s' mwin. Ele s' a schoircî l' mwin. On dit eto: dischaver. F. s'écorcher, s'égratigner, s'érafler.

Etimolodjeye: sitindaedje do sinse di schoircî 1 (rissaetchî l' pea, come on rsaetche ene schoice).

Parintaedje[candjî]
Mots d’ aplacaedje[candjî]


Sinonimeye[candjî]
Ratournaedjes[candjî]
rissaetchî l' pea (d' ene biesse touwêye po s' tchå)

Pårticipe erirece[candjî]

singulî pluriyal
omrin schoircî schoircîs
femrin schoirceye schoirceyes

schoircî omrin

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "schoircî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.
    • Dj' a schoircî l' robete mi-minme.

Addjectif[candjî]

singulî pluriyal
omrin schoircî schoircîs
femrin padrî schoirceye schoirceyes
femrin padvant schoirceye schoirceyès

schoircî omrin

  1. dischavé (êye), d' aveur sitî cafroyî.
Ratourneures[candjî]
  1. schoircî evike
Ratournaedjes[candjî]
dischavé

Etimolodjeye 3[candjî]

Viebe[candjî]

schoircî u eschoircî 3 (codjowaedje) [v.s.c.]

  1. raler viè Schoice (å Nôr-Ouwess), tot cåzant d' l' air.
    • Li vint a schoircî, i va co fé laid !
    rl a: Schoice-vint.

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :