coixhî

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje latén * "coactiare" (acmaxhaedje di * "quassiare" (spiyî, casser) et * "coctiare"; li rfondaedje avou l' betchfessî oi, c' est ene halcrosse rîlêye (pont d' cogne * «cwèhî») pa assaetchmint del cogne coxh-, foirt corante e Coûtchant walon.

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') coixhe
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) coixhîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) coixhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) coixhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') coixhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') coixhive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') coixhe
pårt. erirece (dj' a, vos av) coixhî
Ôtes codjowaedjes come waitî


coixhî

  1. (v. å coplemint) côper avou on taeyant.
  2. (v. å coplemint) côper nete.
    • Èn åbe k' a stî coixhî e deus d' on côp d' tonire Motî d’ Vervî (fråze rifondowe).
  3. (v. å coplemint) diner on laid côp, fé do må å coir.
    • I m' a coixhî å fotbale.
    • C' est drole, el guere: a l' innmi coixhî k' on-z a fwait prijhnî, on lyi rmete tot l' sonk k' on lyi a fwait piede e saetchant dsu. C. Quinet (fråze rifondowe).
    On dit eto: moudriyî, pokî, atraper, djoster.
  4. (v. å coplemint) casser l' schene, et touwer.
    • Il a volou poirter ene grosse satchêye, mins i s' a fwait coixhî. (G. Goffinet)
    • Kî çki sait coixhî on lapén ?
    • Ni vént nén dé mi ou dji t' coixhe. Motî Pirsoul (fråze rifondowe).
    • Li torea va coixhî cisse djinixhe la. (G. Goffinet).
    • Nosse troye a coixhî ses coshets. Motî d’ Bastogne (fråze rifondowe).
    On dit eto: aplati, rasplati, croxhî, croker.
  5. (v. å coplemint) (imådjreçmint) fé del poenne a (ene sakî).
    • I m' a coixhî e djhant do må di m' pere. Motî del Lovire (fråze rifondowe).
  6. (v. å coplemint) (pa assaetchance) croxhî dins (ene sacwè).
    • Gn a nén ene tchance so dijh ki dji coixhrè des pemes di ç' pemî la ki dj' plante enute !
    On dit eto: hagnî.
  7. (v. sins coplemint) esse hagnant, côpant, tot djåzant do froed.
    • Li bijhe coixhe a vs côper e deus.
    On dit eto: hagnî.
  8. (v. sins coplemint) flitchî et casser.
    • Vla ene djinixhe ki va coixhî dzo l' torea. (G. Goffinet).
    On dit eto: draener.
  9. (v. sins coplemint) hagnî, croxhî.

Ratourneures[candjî]

  1. >> on merci n' a djamåy coixhî l' boke da nolu : dijhêye po onk ki n' dit nén voltî merci. Loukîz a : rimerciyeu.
  2. >> bon a coixhî : télmint bon k' on lzès magnreut.

Parintaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

Ratournaedjes[candjî]

± côper avou on taeyant
± côper nete
± diner on laid côp
± casser l' schene
± fé del poenne a ene sakî
± croxhî dins ene sacwè

Pårticipe erirece[candjî]

singulî pluriyal
omrin coixhî coixhîs
femrin coixheye coixheyes

coixhî o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "coixhî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.
    • Èn åbe k' a stî coixhî e deus d' on côp d' tonire Motî d’ Vervî (fråze rifondowe).

Addjectif[candjî]

singulî pluriyal
omrin coixhî coixhîs
femrin padrî coixheye coixheyes
femrin padvant coixheye coixheyès

coixhî o.

  1. ki s' a côpé.