Aller au contenu

houkî

Èn årtike di Wiccionaire.

Walon (Rifondou)[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Mot-brut « hou » avou l’ cawete di codjowaedje « -kî » des viebes (come « houper » et « houpler »), racuzinåve avou l’ vî francès « huchier », et l’ francès « hucher » (aviyi) ; mot cité dins l’ FEW 4 504b, li fjhant rmonter a on tayon-bodje patwès latén * « huccare » ; ciste etimolodjeye la n’ est nén rprinjhe dins les ôtes wiccionaires.

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

houkî (2inme troke) (codjowaedje)

  1. (viebe å coplemint) criyî après ene sakî u après ene biesse dresseye.
    • Elle a houkî l’ efant, et xhårer, tot carwaitant avou ses mwins padzeu ses ouys Bernard Louis (fråze rifondowe).
    • Dji rescontrîs Gustene Maca
      K’ aveut des frambåjhes plin s’ tchena;
      Abeye, abeye, ele nos houca — Tchanson des macrales del Viye Såm.
    • On-z a rovyî di m’ houkî et dji m’ a fordoirmou.
  2. (viebe å coplemint) fé vni (ene sakî) tot djåzant, tot-z evoyant ene lete, tot fjhant dire.
    • Houkîz Råsse k’ i vegne ovrer Motî Forir (fråze rifondowe).
    • (Kî ç’ on va) houkî ås tripes ? Motî Toussaint (fråze rifondowe).
    • Les djins d’ Davdisse nos vnént houkî a l’ ouxh : vos vénroz magnî on ptit boket d’ dorêye, la Båze di dnêyes di l’ Årdene nonnrece (fråze rifondowe).
    • Metans ns a tåve eschonne,
      Aschidoz vos dlé mi,
      Schoûtez ça come i tone,
      Vos estoz mia vaici.
      Pocwè tronner come ça ?
      Vos ploz esse seur ki dmwin,
      Dj’ irè houkî vosse pa,
      Po lyi dmander vosse mwin Chantal Denis (fråze rifondowe).
    • Li mayeur houcrè l' fanfåre, Bietmé, li coirbiyård, Tiedôre irè po les fleurs, moncheu l' curé m' a prometou ene foû bele grand-messe a onze eures Paul-Henri Thomsin, ratournant "Li vî bleu" da François Walthéry & Raoul Cauvin, 2011 (fråze rifondowe).
  3. (viebe å coplemint) prinde li telefone po cåzer a (ene sakî).
    • Ns alans houkî l’ police.
    • Houke lu so si axhlåve !
    • Dji vons houkî l’ årtisse : gn a nosse vatche k’ a l’ oraye froede Båze di dnêyes di l’ Årdene nonnrece (fråze rifondowe).
    • Dj' a sayî di vs houkî tote li matinêye mins ça sounéve ocupé.
  4. (viebe å coplemint) (mot d’ rilidjon) dimander d’ l’ aide a (on sint, on diè).
    • Il ont houkî tos les sints foû do Paradis al vude.
  5. (viebe å coplemint) (éndjolike) po on programe infôrmatike, enonder li côde d’ ene fonccion ou d’ on dzo-programe.
  6. (viebe å coplemint) (tchestrolès) lomer.
    • Comint houcrîz ciste usteye ci : ene hawe ou on hawea ?
  7. (v. sins coplemint) criyî.
    • Dji houke dispu on cwårt d’ eure, mins gn a nouk ki respond.
  8. (viebe å prono) : Loukîz a : « si houkî ».

Ratourneures[candjî]

  1. on houke tant Påke k’ i vént

Parintaedje[candjî]

Mots d’ aplacaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : O2, O4, O81, O100, S25, S44

Ratournaedjes[candjî]

criyî après
fé vni
cåzer å telefone
dimander d’ l’ aide a on sint

Pårticipe erirece[candjî]

singulî pluriyal
omrin houkî houkîs
femrin houkeye houkeyes

houkî omrin

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "houkî".