sinti

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

S’ i gn åreut ene sakî ki sepreut cwè å dfwait di l’ etimolodjeye di « sinti », el pout stitchî vaici.

çou ki dene on mot avou l' cawete d' infinitif -i del cénkinme troke.

Prononçaedje[candjî]

Disfondowes: sinti, sinte, sintu.


Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) sin
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) sintoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) sintans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) sintnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) sintrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) sinteu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) sinte
pårt. erirece (dj’ a, vos av) sintou
Ôtes codjowaedjes come sinti

sinti

  1. (v. å coplemint) :
    1. (mot d’ fiziolodjeye) houmer di s' nez et ricnoxhe çou k' c' est.
      • I sint l' flate.
      • Sinss ene sacwè?
    2. djonde des doets (ou avou ène ôte pårteye del pea), et saveur çou k' on toutche.
      • Ti sins bén k' c' est tchôd et deur.
      • Dins mes tchåssetes, dji sinteu l' yô glissî (M. Dubois)
    3. divni consyint (del fwin, do froed).
    4. si rinde conte di, aveur l' idêye (d' ene sacwè) sins saveur pocwè.
    • Dji sin k' on cmince a s' fote di m' gueuye, cial.
    • Çoula m' va pus lon k' ti nel pinse di sinti l' pô d' fiyate ki t' as por mi (A. Maquet). F. sentir, ressentir.
  2. (v. sins coplemint) sinti mwais.
    • Ça sint ciddé.
    • Cwand dj' boutéve dins les pourceas, minme ki dj' m' åreus lavé dijh côps, dji sinteu co.
  3. si sinti (viebe å prono) sinti e lu-minme.
    • S' i s' sintreut strapé, putete k' i freut apel a vos (C. Tombeur).
    • Come dji vôreu viker, Vos vey crexhe co des ans, Ni m' pus tant sinti sol dischindant (R. Viroux).
    • Kimint t' sinss? N' ass nén må? lyi dmandéve-t i (Fré Lucas).

Ratourneures[candjî]

  1. sinti l’ agnon : sinti k’ on vs va emantchî, k’ i gn åk di nén trop catolike.
  2. sinti si stoumak ki court après ses agaeces : aveur fwin.
  3. si sinti houzer dins ses clicotes : ?
  4. èn si pus sinti viker : esse tot disbåtchî.

Parintaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

Ratournaedjes[candjî]

± houmer di s' nez et ricnoxhe çou k' c' est
± toutchî et ricnoxhe çou k' c' est

Sustantif-viebe[candjî]

sinti o.

  1. sintaedje.
    • Vos a-t ele riloukî å sinti vosse frisse muzea, Vos, ô rôze di nôvimbe, påjhûle dissu l' pazea (C. Dodet).

Ratournaedjes[candjî]

F. sensation, reniflement, odeur, senteur, exhalaison.