tere

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Miniauge.gifLoukîz a : «Tere»

Wikipedia-logo-en.png Racsegnes eciclopedikes
po tos les sinses
do mot «tere»

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje latén «terra» (minme sinse).

Prononçaedje[candjî]

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
tere teres

tere f.

  1. (mot d’ djeyografeye) sitindowe k' est a nos pîs.
    • Nos irans si lon ki l' tere nos pôrè poirter. Motî Forir (fråze rifondowe).
  2. (mot d’ djeyolodjeye) dismantcheyès pires, la k' les plantes efonçnut leus raecinêyes.
    • I prinda del tere, li strûler etur ses doets, et l' leyî cori djus sol tchamp. L. Mahin. (ratournant Albin Georges)
  3. årzeye.
    • C' est ene pupe di tere.
  4. (astronomeye) planete k' on vike dissu.
    • Li tere est a 37 miyons et dmey d' eures erî do solea. Motî Forir (fråze rifondowe).
  5. (mot des cinsîs) sitindêye d' on metou payis.
    • Nos estans cial so tere d' Almagne. Motî Forir (fråze rifondowe).
  6. (mot des cinsîs) pitite sitindêye d' on cinsî.
    • I n' a måy volou vinde si tere do Ban-bwès.

Ratourneures[candjî]

(sitindêye a nos pîs)

>> al tere, a tere : djus sol tere, a daegne.

    • Tchinne tchôke si gåtche djino a tere. J. Calozet (fråze rifondowe). F. à terre, sur le sol, à même le sol.

>> li tere est basse : dijhêye cwand on doet ramasser åk a tere, et k' on a do må.

>> dji lyi mosterrè ki l' tere est basse ! : djel va fote al tere. Franwal: ahåyant po: F. je lui ferai mordre la poussière.

  1. fé tere ewale

(dismantcheyès pires po les plantes crexhe)

  1. i fåt semer cwand l' tere est amoureuse

>> boune tere, fele tere : ritche tere (d' årzeye).

>> måle tere, mwaijhe tere : pôve tere (di såvlon, di fagne).

>> cråsse tere : tere k' on-z a bén ansiné.

>> maigue tere : tere nén ansinêye.

>> tere årziyeuse, tere cawieuse, tere al tchåsse : sôres di teres.

  1. (sitindêye d' on cinsî)

>> egadjî ene tere : (E203)

  1. tant våt l' ome, tant våt s' tere (E203)

(nosse monde)

  1. Sol tere, li ci ki n' a pont d' måleurs è ratind

Parintaedje[candjî]

(minme sourdant etimolodjike)

Mots d’ aplacaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

Omofoneye possibe[candjî]

Ortografeyes[candjî]

Divant 1900 :
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Ratournaedjes[candjî]

  • F. terre, sol.
  • F. terre, sol, glèbe.
  • F. terre, monde, planète.
  • F. terre, terrain, parcelle.