asblawi

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Bodje « blaw- » (« blåw »), avou l’ dobe betchete « as- », avou l’ cawete di codjowaedje « -i ».

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') asblawi / asblawixhe
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) asblawixhoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) asblawixhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) asblawixhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') asblawirè / asblawixhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') asblawixheu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') asblawixhe
pårt. erirece (dj' a, vos av) asblawi
Ôtes codjowaedjes come prusti

asblawi v. å coplemint

  1. rinde come aveule, tot djåzant d’ ene foite loumire.
    • Li solo m’ asblawit.
    • I s’ amuze a-z asblawi les djins avou l’ solea dins on muroe.
    • Tot d’ on côp, on fourit asblawis pa ene grosse toitche.
  2. (imådjreçmint) fé po vanter, po mete e valeur.
    • I pinséve m’ asblawi avou tos ses flaflas.
    • Il esteut cråndimint asblawi pås idêyes recsisses.
    • Li tåve esteut covrowe d’ ene mape, blanke come l’ ivier, et gn aveut des fenès pôrçulinnes a vs asblawi. Andersen, ratourné pa L. Hendschel.
  3. adawyî.
    • I s’ a leyî asblawi pa ene feme ki n’ valeut nén tripete.
  4. emantchî (rôler).
    • I saye di nos asblawi avou tos ses ramadjes.
    • Ele l’ a asblawi avou ses bounimints.
  5. (viebe å prono) : Miniauge.gifLoukîz a : « s’ asblawi »

Ratourneures[candjî]

  1. >> asblawi avou des foitès loumires : (imådjreçmint) mostrer a tertos ene sakî, on payis.
    • Les petaedjes di bombes do 16 di may 2003 ont asblawi l’ Marok avou les foitès loumires di l’ actouwalité eternåcionåle. L. Mahin.

Parintaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

(adawyî)

Mots vijhéns[candjî]

Ratournaedjes[candjî]

± espaitchî d’ bén vey, tot djåzant d’ ene foite loumire Miniauge.gifLoukîz a : asblawi
± (imådjreçmint) po mete e valeur
± adawyî
± emantchî
± asblawi avou des foitès loumires
  • Flag of France.svg Francès : mettre sous les feus de la rampe, sous les projecteurs

Pårticipe erirece[candjî]

singulî pluriyal
omrin asblawi asblawis
femrin asblaweye asblaweyes

asblawi o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "asblawi", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.
    • Tot d’ on côp, on fourit asblawis pa ene grosse toitche.

Addjectif[candjî]

singulî pluriyal
omrin asblawi asblawis
femrin padrî asblaweye asblaweyes
femrin padvant asblaweye asblaweyès

asblawi o. (come addjectif djondrece, metou padvant u padrî l' no)

  1. ki dmane come dizo èn estchantmint.
    • Nos estans asblawis pa tot çou k’ est scrît, come estant "mî" k’ ene sacwè ki n’ est "ki" dit. L. Hendschel.
    • Zabete, leye, ele li dveut co vey voltî, asblaweye k’ elle esteut dispu estant tote djonnete. J. Schoovaerts.
    • Li skiron, tot asblawi
      Ni saveut pus k’ lyi dire merci. P. Lassence.
  2. ki dmeure sins rén poleur dire.
    • Dji dmoréve la, eclawé, asblawi, avou m’ boke å lådje, e sayant d’ ramexhner les sovnances eyet les istweres racontêyes dissu l’ Turkeye. L. Hendschel, So l’ anuti.
    • Mi, s’ on poleut fé des siermints, dji raetchreu mi åme, la, divant vos, po vos assurer ki dji so vraiymint asblawi des belès imådjes: kés beas portraits di l’ Argayon et di s’ famile! M. Renard.
    • Pus tård, dj’ a discovrou (fén asblawi, èn ome !) totes les ritchesses do vocabulaire et des belès letes di totavå l’ Walonreye. L. Mahin.

Sinonimeye[candjî]

Ratournaedjes[candjî]

  • F. ébloui, admiratif, enthousiasmé, impressionné, fasciné, séduit, émerveillé, obnubilé.
  • F. ahuri, stupéfait, interloqué.