bidon

Loukîz a : bidons

Walon (Rifondou)

Etimolodjeye

Bodje norwès "bida" (posson) pal voye do normand.

Prononçaedje

AFE :
- diferins prononçaedjes : /bidɔ̃/ /bœdɔ̃/ /bidã/
- prononçaedje zero-cnoxheu : /bidɔ̃/
Ricepeures : bi·don

Sustantif

singulî	pluriyal
bidon	bidons

bidon omrin

ristopåve hena d' fier, d' aluminiom, di plastike, po poirter evoye di l' aiwe, do laecea, do cafè, di l' essince evnd..
- Li laitreye nos dna a tchaeconk deus bidons d' aluminiom.
- I t' fåreut on bidon d' 25 lites po tcheryî a l' essince do Lussimbork.
- Houkîz m' don,
  Vs savoz m' no
  Mi bidon
  Est d' aplomb
  Mes hûfions
  Sont si bons ! — Jean Bury, Joyeux rèspleus (1899), "Cantiniére di gârd-civique" (fråze rifondowe).
- Do cwiter l' aisse, bråve houyeu, l' eure est vnowe,
  Prindoz vos tåtes et vosse bidon d' cafè,
  Coroz sol pas, les toumêyes sont metowes,
  L' abarin vs houke po saetchî les takets. — Jean Dessard, D'ine cohe so l'aute, 1939, p.71, On-z-atèle li hèrna (1935) (fråze rifondowe).
(no d’ contnou) çou k' i gn a dvins.
- Rapoirtez m' on bidon d' aiwe del fontinne.
- Il a bevou tot s' bidon d' cafè.
(pus sovint eployî å pluriyal) schiele (sacwè k' on magne didins u fé a magnî dvins, k' on rlave après ene eurêye).
- Il aveut metou on cindrén d' cotonete, et i stierdeut les bidons — Félicien Barry (fråze rifondowe).
tolminme ké hena.
- Les bidons d' keuve estént evoyîs di Dinant disk' a totavå l' Urope, eyet l' no d' "dinandreye" a divnou eternåcionå.
sacwè k' on magne ådfoû di s' måjhon, a l' ovraedje.
- On s' a fotou sol bidon come troes afamés tchéns d' barakî k' årént atrapé èn oxhea, et l' lård avou — Yvon Laurent (fråze rifondowe).
sacwè pus grosse ki çou k' on ratindeut.
- Po on côp k' i daléve prinde on gros pexhon ! (...) Ké bidon ! Il a falou on bon moumint po cachî a sôrti l' pôve biesse wôr di l' aiwe — Jean Goffart, Dji m’ lome Mèliye (fråze rifondowe).

Ratourneures

fé les bidons

Mots d’ aplacaedje

bidon al mitche

Sinonimeye

gros hena d' fier, aluminiom, plastike : djusse, canistea
sacwè po fé a magnî dvins ou po magnî : Loukîz a : « schiele »
sacwè k' on magne ådfoû di s' måjhon, a l' ovraedje : briket, marinde
grosse sacwè : biesse

Rilomêye do mot

Li mot dins on tite di live, di gazete, di soce, di marke

Prumî bidon : novele da Louis Lecomte (1943)

Sipårdaedje do mot

(sinse di schiele et d' amagnî) : w. do Coûtchant

Ortografeyes

Divant 1900 :

bidon : E203 O0 ^(lére)

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

bidon : C1, C8, C9, C13, E1, E2, E34, O2, O3, O4
= bi doeh (bidon) : C74

E rfondou walon :

bidon : R10 ^(lére), R13

Ratournaedjes

gros ristopåve hena d' fier, d' aliminiom, di plastike

Arabe marokin : بوديزة ^(ary) =‎ bodiza
Almand : Feldflasche ^(de)
Inglès : canteen ^(en)
Espagnol : cantimplora ^(es)
Francès : bidon ^(fr)
Neyerlandès : veldfles ^(nl)

pitit ristopåve hena d' fier, pol cafè

Inglès : canteen ^(en)
Francès : gourde ^(fr)

tolminme ké hena

Francès : ustensile ^(fr)

Francès

Prononçaedje

AFE :
- diferins prononçaedjes : /bidɔ̃/ /bidoŋ/
- prononçaedje zero-cnoxheu : /bidɔ̃/

Sustantif

singulî	pluriyal
bidon	bidons

bidon omrin

djusse di fier, d' aluminiom, evnd.
sacwè ki n' est nén l' veur (coye, minte, mintreye).
- C’est du bidon ton excuse
  (Vos escuzes, c' est totes coyes; ... c' est totès mintes; ... c' est del mintreye).
gros vinte (bodene, bidinne).
- Fais attention, tu commences à avoir du bidon mon garçon !
  (Waite a twè, valet, to cminçreus rade a-z atraper del bodene; ... ene grosse bidinne).

Addjectif

bidon omrin et femrin (come addjectif djondrece, todi metou padrî l’ no)

ki n' est nén vraiy, ki n' våt rén.
- Un chic fou, ces étymologies bidon (Amélie Nothomb, Hygiène de l’assassin, 1992))
  Ene miete grandiveuses, ces etimolodjeyes di Sint-Nicolai la.