Aller au contenu

candjî

Èn årtike di Wiccionaire.

Walon (Rifondou)[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje latén « cambire » ‎(« cambīre ») (minme sinse); pus lådje oyowe avou /k/, estô des cognes pus walones avou /ʧ/, kécfeye dizo inflouwince picå

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) candje
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) candjîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) candjans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) candjnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) candjrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) candjive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) candje
pårt. erirece (dj’ a, vos av) candjî
Ôtes codjowaedjes come waitî

candjî

  1. (v. sins coplemint) divni ôtmint (diferin di çk' on esteut).
    • Bén vos n' candjîz nén !
    • Mins cwand on lyi derit des noveles då viyaedje
      Et k' il aprinda pår ki l' hiedresse n' esteut pus
      K' ele aveut rindou l' åme cåze … d' èn emacralaedje
      Et k' ele aveut dmandé co traze feyes après lu
      Si vizaedje candja tot
      Louis Lagauche, "Li ptit hierdî" (1926), p. 151 (fråze rifondowe).
  2. (viebe å coplemint) fé divni ôtrumint.
    • Il ont candjî leu sistinme d' operance.
  3. (viebe å coplemint) diner ene sacwè et rçure ene ôte.
    • C' est on tchamp k' dj' aveu candjî avou Mile po on boket do bwès d' hous.
  4. (v. å coplemint nén direk eployî avou li dvancete « a ») fé divni ene ôte creyateure.
    • Ele si candja a biesse di l' apocalipe avou des ouys ki lancént des côps d' aloumire Paul-Henri Thomsin, ratournant e walon Walon’rèye, tére di lédjindes, 1998, p. 28 (fråze rifondowe).
  5. (v. å coplemint nén direk eployî avou li dvancete « po ») diner ene sacwè po ndè rçure ene ôte.
    • Ouy’, li pîsson s’ènonde drî lès vèdjes di s’sårcô
      Li pinsonî trèfèle i marquèye lès côps
      Et n’candj’reû sès djoûs po lès cis d’on tchènônne
      Joseph Minet, "Les oujheas di nosse payis", p. 20.

Ratourneures[candjî]

  1. on n' candje nén si tchvå po ene bourike
  2. candjî come di tchmijhe
  3. candjî ses manires
  4. candjî d’ noer å blanc

Parintaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

Pwaire minimom[candjî]

condjî

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Ratournaedjes[candjî]

divni ôtrumint k' on esteut
fé divni ôtrumint
candjî a
candjî ses manires
  • Francès : changer ses habitudes
candjî po

Pårticipe erirece[candjî]

singulî pluriyal
omrin candjî candjîs
femrin candjeye candjeyes

candjî omrin

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "candjî".
    • Ci pneu ci a stî candjî lanawaire.