mwaisse

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje latén "magister" (minme sinse), (avou diftongaedje del piceure «pwinmwin»), (avou on S latén divnou on toetea e francès).</includeonly; (tchuze d' ene sorwalonde come rifondowe) ; mot cité dins l’ FEW 6/1 36a.

Prononçaedje[candjî]

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
omrin mwaisse mwaisses
femrin mwaistresse mwaistresses

mwaisse o.

  1. onk ki cmande les ôtes.
    C' est mi k' est mwaisse vola !
    I fåt sovint ployî dvant ses mwaisses (Motî d' Cînè).
    A no måjhone, c' est l' comere k' est mwaisse (Motî del Fagne et del Tieraxhe).
  2. onk ki c' est da sinne ene måjhon.
  3. onk ki cnoxhe toplin des sincieusès sacwès.
  4. onk k' est pus foirt ki vos.
    C' esteut on målåjhey, mins il a yeu a fé a s' mwaisse (Motî del Fagne et del Tieraxhe).
    Il a toumé a s' mwaisse (Motî d' Bastogne).
    Si foirt k' on soeye, on trove todi s' mwaisse Modele:SpDe (l° 1689)
  5. onk k' a dressî ene aclevåve biesse.
    Li tchén s' a stî coûtchî sol tombe di s' mwaisse.
  6. ome di mestî.
    Dj' a stî poirter mes solés a mwaisse
  7. (dins èn arinnoe) po-z atôtchî ene sakî avou grand respet.
    Bondjoû, mwaisse ! Dji va responde a vos kesses (J. Desmet).

Ratourneures[candjî]

  1. >> c' est on mwaisse må schoûté : d' onk ki s' dit l' mwaisse e s' manaedje, mins k' on nel schoûte nén.
  2. >> bouter dvant mwaisse; u: >> travayî dzo mwaisse : ovrer po on patron (et nén a s' boûsse).
  3. >> esse si mwaisse : ovrer esse a s' boûsse.
  4. esse mwaisse di lu
  5. esse a s' dierin mwaisse
  6. les mwaisses sont les mwaisses, li grandeur n' î fwait rén
  7. c' est å troejhinme côp k' on voet les mwaisses
  8. li meyeu des tchvås a touwé s' mwaisse
  9. gn a si bon tchén ki n' a hagné s' mwaisse
  10. les bons mwaisses fijhèt les bons vårlets
  11. våt mî d' esse pitit mwaisse ki grand vårlet
  12. on n' kinoxhe li mwaisse ki cwand il est e l' aisse
  13. l' ouy do mwaisse ecråxhe li tchvå
  14. i n' fåt k' on mwaisse divins ene måjhone

Parintaedje[candjî]

(minme sourdant etimolodjike)

Mots d’ aplacaedje[candjî]

Pwaire minimom[candjî]

Ortografeyes[candjî]

Divant 1900 :
Sicrijhas do 20e sieke (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Ôtes ortografeyes (avou des sourdants nén rkinoxhous) :

Si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l’ mot « mwaisse », riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l’ rahouca do motî el djivêye.

Ratournaedjes[candjî]

± onk ki cmande
± onk ki c' est da sinne ene måjhon
± po-z atôtchî avou mo do respect

Addjectif[candjî]

singulî pluriyal
omrin mwaisse mwaisses
femrin padrî mwaisse mwaisses
femrin padvant mwaisse mwaissès

mwaisse (o & f) (come epitete, todi metou padvant l' no)

  1. ki vént dvant les ôtes.
  2. pus grand k' les ôtes.
  3. ki cmande ås ôtes.

Mots d’ aplacaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

prumî, prumire

Ratournaedjes[candjî]