pixhî

Loukîz eto : pîxhî.

Walon (Rifondou)

Etimolodjeye

Mot-brut « piss » (brut d’ pixhaedje), tayon-bodje patwès latén * « pissiō », racuzinåve avou l’ neyerlandès « pissen », l’ inglès « piss » et les sfwaits mots des lingaedjes romans.

Prononçaedje

AFE :
- diferins prononçaedjes : /pi.ˈʃiː/ /pi.ˈhiː/ /pi.ˈʃi/ /pi.ˈʃɛ/ /pi.ˈʃe/ (betchfessî xh)
- prononçaedje zero-cnoxheu : /pi.ˈʃiː/
Ricepeures : pi·xhî

Viebe

Djin et tins	Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’)	pixhe
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs)	pixhîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns)	pixhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle)	pixhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’)	pixhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’)	pixhive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’)	pixhe
pårt. erirece (dj’ a, vos av)	pixhî
Ôtes codjowaedjes	come waitî

pixhî

(v. sins coplemint) (mot d’ fiziolodjeye) (ene miete måhonteu) fé rexhe li xhlé di s’ coir.
- Li tchén a co pixhî dins l’ måjhon.
- On n' les voet måy s' abaxhî,
  >Ki po tchire ou pixhî. — Jacques-Joseph Velez, "Sav' bin çou qu' c' èst qu'on Prussien ?" (1817) (fråze rifondowe).
(v. sins coplemint) cori, goter fer (aiwe).
- Kéne afwaire ! Maxhuré, croté, l’ aiwe lyi pixhive foû d’ ses bagues. — A. Moors-Schoefs.
(viebe å coplemint) fé pa s’ pixha.
- I pixhe do sonk.

Li pus fameus maniket ki pixhe
Vatche pixhant

Ratourneures

croere ki c’ est lu k’ a pixhî Mouze / c’ est nén lu k’ a pixhî Mouze
pixhî rodje, pixhî bleu : aveur li xhlé di cisse coleur la.
leyî pixhî l’ moton
fir come ene poye ki pixhe : fir, mins ki shonne biesse di l’ esse.
ossu serieus ki l’ poye ki pixhe, serieus come ene gade ki pixhe : foirt serieus (et k’ on l’ balteye a cåze di ça).
braire come on pixhe : ele breyèt come ele pixhèt : ele braiynut toltins.
pixhî e l’ ouy : taener tot mostrant k' on-z est mî, k' on-z est pus pouxhant.
vos pixhroz bénvite del poûssire : dijhêye d' on bresseu ki fwait s' tournêye a ene pratike ki n' prind rén.

Parintaedje

pixheye, pixhaedje, pixheu, pixheuse, pixhåd, pixhete, pixhote, pixha
pixhroû, pixhroûle, pixhlote, pixhoe (G205)
pixhoter, pixhler
kipixhî
copixhe
apixhant
dipixhî

(minme sourdant etimolodjike)

pissene

Mots d’ aplacaedje

Sinonimeye

(radoûcixhanmint): låtchî les aiwes, aler raiwer
(goter): sigoter, disgoliner

Dizotrins mots

xhilé / xhlé

Ortografeyes

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

E rfondou walon :

pixhî : R10 ^(lére), R13

Ratournaedjes

fé del xhlé

Inglès : to piss ^(en), to urinate ^(en)
Espagnol : mear ^(es), orinar ^(es)
Francès : pisser ^(fr), uriner ^(fr)
Itålyin : pisciare ^(it), orinare ^(it)
Sicilyin : pisciari ^(scn), urinari ^(scn)

goter

Francès : couler ^(fr), dégouliner ^(fr)

Pårticipe erirece

	singulî	pluriyal
omrin	waiti	waitis
femrin	waiteye	waiteyes

pixhî omrin

Pårticipe erirece omrin do viebe « pixhî ».
- Dj' a pixhî orandje : c' esteut a cåze di ç' tchampion la.
- C' est ene pirete k' a stou pixheye på malåde.

Ratournaedjes

p.er. d' on viebe valant « pixhî »

Francès : pissé ^(fr), uriné ^(fr)