balter

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye 1[candjî]

Do viebe «baler» (damer avou les pîs), avou l’ cawete di codjowaedje « -ter »

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') baltêye
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) baltez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) baltans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) baltêynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') baltêyrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') baltéve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') baltêye
pårt. erirece (dj' a, vos av) balté
Ôtes codjowaedjes come tchicter


balter v. å coplemint

  1. fé aler les aiyes, po èn oujhea.
  2. rire d' ene sakî tot lyi contant des prôtes.
  3. aler å bal

dalaedje.gif

I. [v.s.c.]

  1. berlondjî tot doûçmint. Gn a l' aiwe ki vént balter a nosse meur.
    • N a l' bouwêye ki balteye a l' coide.
    • Gn a les gordenes ki baltèt a l' finiesse.
    • Les baradas et les vantrins des feneuses baltént å vint ki s' levéve.
    • Il av' ene grosse tchinne di monte ki lyi baltêye so li stoumak.
    • L' åcolete fijheut balter l' grosse clotche.
    • Il endala tot fjhant balter ses bresses.
  2. cavoler (tot cåzant d' oujheas, di påwions, evnd.).
    • Les påwions vnèt balter åtoû des fleurs.
  3. (imådjreçmint)cåzer po rire, po fé assoti ene sakî.
    • I baltêye tofer avou les båsheles.
    • Tot l' monde ratindeut l' grand moumint k' on-z aléve dischovri l' monumint da tchantchès, et les Lidjwès avént bon do balter E. Sullon (fråze rifondowe).
  4. minti po-z emantchî ene sakî.

II. [v.c.]

  1. (mot d' djårdinî) baler tot doûçmint (l' tere).
  2. fé berlondjî (ene sacwè).
    • Schoûtez li froufrou soyleus des grandès båbes des oidjes, la ki l' vint les baltêye en ene andoûleuse valse (L. Bukens)
  3. (imådjreçmint)fé aler, fé assoti (ene sakî), si fote djintimint d' lu. Çou k' il a dit, c' est po t' balter.
    • Si plaijhi, c' est do balter les djonnès feyes.
    • Ni t' måvlêye nén, hê, c' esteut po t' balter.
    • Lu, s' maryî ? i m' vou balter, surmint !
    • Po balter ene sakî ki dit k' i va mori, on lyi dit: "C' est del mwaijhe grinne; ça vike lonmint".
    • Ele raconta des fåves et balta l' ome, fijhant les cwanses di s' måvler la k' il aveut rviersé s' vere (J.P. Dumont)
  4. djonde, minti a.
    • I nos a balté, i n' fåt nén croere tot çk' i dit.
    • Mi galant n' vénrè nén ouy, i m' a seur balté.
    • N' asprouvez nén di m' balter, savoz !
    • Il a pinsé di m' vini balter, mins ça n' a nén prin.
    • Vosse feme, nel pôreu dj' nén prinde a saye ?:: Vos m' baltez; vos l' avoz dedja yeu Modele:EPet (E. Petithan).

Ratourneures[candjî]

  1. >> fé balter ses aiyes : les rmouwer po voler.
    • L' ålowete fwait balter ses aiyes.
    • Li biesse a Bon Diu fwait balter ses aiyes et ele s' abat sol rôze tote rôze do corti da Rôza (L. Chastelet).
    F. battre (des ailes).

Parintaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

Ratournaedjes[candjî]

  • F. onduler, ondoyer, flotter, se balancer, clapoter, bringuebaler, osciller, ballotter, flotter.
  • F. voltiger, voleter, papillonner.
  • F. plaisanter.
  • F. tricher, ruser.
  • F. taquiner, plaisanter, blaguer, agacer, badiner, se moquer de, persifler.
  • F. mentir, duper, berner, se jouer de.

Etimolodjeye 2[candjî]

Bodje «bale» (rond cur) avou l’ cawete di codjowaedje « -ter ».

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') baltêye
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) baltez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) baltans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) baltêynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') baltêyrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') baltéve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') baltêye
pårt. erirece (dj' a, vos av) balté
Ôtes codjowaedjes come tchicter


balter v. sins coplemint

  1. (spôrt) fé des ptitès passes avou l' bale (å djeu d' bale, å fotbal, baskete, evnd), po s' afroyî, u po djouwoter et wangnî do tins.
    • Les djouweus d' bale vont balter divant d' comincî l' pårt.

Parintaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

baloter, djouwer a rinde-beles

Ratournaedjes[candjî]

  • fr= gagner du temps, chipoter avec la balle