conter

Èn årtike di Wiccionaire.

Walon (Rifondou)[candjî]

Prononçaedje[candjî]

Etimolodjeye 1[candjî]

Tayon-bodje latén « computare » (conter, fé des carculs, pu dire des mots onk après l' ôte) çou ki dene on mot avou l’ cawete di codjowaedje « -er » des viebes.

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) conte
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) contez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) contans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) contnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) contrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) contéve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) conte
pårt. erirece (dj’ a, vos av) conté
Ôtes codjowaedjes sipepieus tåvlea

conter

  1. Modele:c dire (ene istwere).
    • Dji vos va conter li fåve do Mitan d' Cok.
  2. (viebe å coplemint) dire (ene minte).
    • I m' a conté ene coye.
  3. pinser k' ene sacwè va ariver.
    • Dji contéve k' il alént ariver dvant l' eure.
  4. (v. sins coplemint) esse important.
    • Çou ki conte, c' est ki l' contesse soexhe arivêye sins nou måleur, citweyin Paul-Henri Thomsin, ratournant Li diâle è cwér, ine avinteûre di Bakelandt l’èspiyon di Napolèyon à Lîdje, 2009, p. 28 (fråze rifondowe).
  5. (v. sins coplemint) pinser.
    • Il a conté sins s' mwaisse, l' ome, ki, tot passant dlé,
      A veyou d' on côp d' ouy çou ki valeut di çansHenri Simon, "Li moirt di l' åbe" (fråze rifondowe).
    • A, c' est twè ? Dji contéve ki c' esteut t' copleuPaul-Henri Thomsin, ratournant Maigret èt l’danseûse d’å Gai-Moulin, 1994, p. 12 (fråze rifondowe).
  6. (v. å coplemint nén direk eployî avou li dvancete « so ») poleur aveur fiyate dins ene sakî.
    • Mins sol parole des omes, veyoz vs, dji conte si pô
      Qui dji n' croerè k' c' est vraiy, ki cwand dj' terrè l' magzôAndré Delchef, Bultén del Societé d' Lidje, Bulletin de 1858, «Li galant de l'siervante», p.5 (fråze rifondowe).
    • Li docteur m' a prometou k' i pasreut l' al-nute, moncheu … vos poloz conter sor mi …Paul-Henri Thomsin, ratournant Li diâle è cwér, ine avinteûre di Bakelandt l’èspiyon di Napolèyon à Lîdje, 2009, p. 29 (fråze rifondowe).

Parintaedje[candjî]

Ratourneures[candjî]

  1. conter colibete

Sinonimeye[candjî]

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Ratournaedjes[candjî]

dire ene plaijhante istwere
dire ene minte
pinser k' ene sacwè va ariver Loukîz a : croere
esse important
conter so

Etimolodjeye 2[candjî]

Tayon-bodje latén « computare » (minme sinse), çou ki dene on mot avou l’ cawete di codjowaedje « -er » des viebes.

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) conte
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) contez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) contans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) contnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) contrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) contéve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) conte
pårt. erirece (dj’ a, vos av) conté
Ôtes codjowaedjes sipepieus tåvlea

conter (viebe å coplemint)

  1. mete des nombes onk avou l' ôte, et vey çou k' ça dene.
    On dit eto : carculer.
    F. "compte".

Ratourneures[candjî]

  1. tot conté tot rabatou : après aveur tot metou eshonne, et rsaetchî les rabats. On dit eto : al fén des féns, tot bén pezé. F. "en dernière analyse".
  2. ni contans måy ki sor nos

Parintaedje[candjî]

(minme sourdant etimolodjike)

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Ratournaedjes[candjî]

fé des carculaedjes

Francès[candjî]

Viebe[candjî]

conter (viebe å coplemint)

  1. dire (ene plaijhante istwere) conter (mot scrît e francès come e walon, mins k' a des sinses diferins)