stitchî

Èn årtike di Wiktionary.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Flag of Wallonia.svg Walon

Alofômes di s(i)- / (e)s-
Cogne prumrece (dirî V.) Dispotchaedje (dirî C.) Divanceye voyale (dirî C.)
stitchî sititchî estitchî

Etimolodjeye et tcherpetaedje

Tayon-bodje francike (erî-rfwait) * "stikkan" (piker, sonner to picant on coutea dins l' voenne), çou ki dene on mot avou l' cawete di codjowaedje , racuzinåve avou l' neyerlandès «steken» et l' almand «stecken»; cité dins l' FEW 17, 232.

Prononçaedje

Viebe

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') stitche
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) stitchîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) stitchans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) stitchnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') stitchrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') stitchive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') stitche
pårt. erirece (dj' a, vos av) stitchî
Ôtes codjowaedjes come "waitî"

stitchî

  1. (v. å coplemint) fé moussî (ene pitite sacwè ki mousse åjheymint).
    I lyi a stitchî des sôs didins l' potche (Motî da Haust et Goffinet).
    Il estitche si doet dvins s' nez (Motî d' El Lovire).
    On boket d' linwe sôrtixheut d' inte ses lepes cwand i stitchive el fyi dins l' trô d' l' aweye; minme k' i bleféve (J. Schoovaerts).
    Il est evoye e stitchant l' clé padzo l' ouxh.
    Si l' feme å havet vénreut et vos assaetchî e l' aiwe et vos stitchî dins s' grand saetch ? (E. Gilliard).
  2. (v. å coplemint) fé moussî (ene idêye) el tiesse.
    On nos a stitchî eto: «Eben Emael imprenable, "Nous vaincrons parce que nous sommes les plus forts»", mins ci n' esteut k' on sondje a costé des rotindjes do ptit moustatchou (W. Bal).
  3. (v. å coplemint) touwer avou on pondant coutea.
    I gueuyive come on pourcea k' on stitche (Motî d' Bastogne).
  4. (v. å coplemint) taper (on côp d' pougn, ene bafe).
    Ti n' aveus k' a lyi stitchî ene bafe e s' gueuye.
  5. (v. å coplemint) raconter (ene minte, ene fåve).
    End a-t i stitchî, des mintes !
    Il a volou m' è stitchî, mins ça n' a nén prins (Motî d' El Lovire).
  6. (v. å coplemint) vinde (ene måle martchandijhe) a ene sakî tot l' trompant.
    I m' a stitchî ces paraplus la, et k' i s' rtoûnnut come rén.
  7. (v. sins coplemint) moussî.
    Djan Bury s' a-t i doté on moumint ki pus d' cint-z ans pus tård, on djåzreut co del pitite idêye ki lyi a stitchî el tiesse ci djoû la ?
  8. (v. sins coplemint) vini foû.
    Vosse drap d' nez stitche foû d' vosse taxhe (Motî Toussaint).
    Gn aveut todi ene bizete ki stitchive foû d' ses tchveas.
  9. (v. sins coplemint) taper des pikes so les djins.
    Il inme co assez bén do stitchî.
  10. (v. sins djin) ariver tot d' on côp, tot cåzant d' ene idêye.
    I m' a stitchî ene idêye el tiesse (Motî Toussaint).
    I djåze come i lyi stitche el tiesse (Motî Toussaint).
  11. (v. sins djin) prinde li zine (a ene sakî, ene biesse) di.
    «Lu Vî Sprâwe», c' est ene gazete di Måmdey ki rexhe cwand ça lyi stitche; li vî sprewe xhufele cwand lyi stitche.
    Cwand ça mi stitche, dji n' mi såreu rastini (Motî d' El Lovire).
  12. si stitchî (viebe å prono) : Miniauge.gifLoukîz a : «si stitchî»
Ratourneures
  1. >> stitchî les djeus : cwårdjeu) maxhî les cwåtes tot poûssant les diferins plis onk dins l' ôte.
  2. >> stitchî s' nez : s' ocuper d' ene sacwè ki n' vos rgårdêye nén.
    Il a co stitchî s' nez dins les afwaires des ôtes.
  3. >> ses oxheas stitchnut s' pea : il est foirt maigue.
  4. >> stitchî l' éndjole dins l' agayon : (po rire) fé l' amour.
  5. >> è stitchî (a kéconk) : lyi conter des mintes, lyi raconter des fåves.
  6. si stitchî el påter mågré Diu
Parintaedje

(minme sourdant etimolodjike)

Sinonimeye


Ortografeyes

Si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l' mot "stitchî", riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l' rahouca do motî el djivêye.

Ratournaedjes









Pårticipe erirece

singulî pluriyal
omrin stitchî stitchîs
femrin stitcheye stitcheyes

stitchî o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "stitchî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.
    I lyi a stitchî des sôs didins l' potche (Motî da Haust et Goffinet).
    End a-t i stitchî, des mintes !
    On nos a stitchî eto: "Eben Emael imprenable", "Nous vaincrons parce que nous sommes les plus forts", mins ci n' esteut k' on sondje a costé des rotindjes do ptit moustatchou (W. Bal).
    Djan Bury s' a-t i doté on moumint ki pus d' cint-z ans pus tård, on djåzreut co del pitite idêye ki lyi a stitchî el tiesse ci djoû la ?
    I m' a stitchî ces paraplus la, et k' i s' rtoûnnut come rén.
    I s' a stitchî dlé l' måjhon (Motî da Haust et Goffinet).

Addjectif

singulî pluriyal
omrin stitchî stitchîs
femrin padrî stitcheye stitcheyes
femrin padvant stitcheye stitcheyès

stitchî o. (come epitete, metou padvant u padrî l' no)

  1. metou la k' i n' fåt nén.
    Il est todi stitchî e s' måjhon