froxhî

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje latén « frustiare » (minme sinse), avou assaetchance di "froyî" (bodje "fricare").

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) froxhe
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) froxhîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) froxhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) froxhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) froxhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) froxhive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) froxhe
pårt. erirece (dj’ a, vos av) froxhî
Ôtes codjowaedjes come waitî

froxhî

  1. (v. å coplemint)
    1. sipotchî ene miete (des fruts, des yerbêyes).
      • N' ermouwez nén tant les poeres, vos les alez froxhî.
    2. passer åd triviè di (des bouxhons, des håyes, metans tot djåzant di biesses al disgoviene).
      • Li vatche a froxhî l' håye.
      • Nozôtes, nos froxhans bwès et håyes Po trover ene coxhe bele assez (Li nute di may).
    3. fé des pleus, cafougnî (on mousmint).
      • Elle a dedja froxhî s' bele cote.
    4. (mot des cinsîs) cafroyî (ene påte) inte ses deus mwins, po fé rexhe les xhos (les grins) et vey s' i sont maweurs.
  2. v. å coplemint nén direk eployî avou li dvancete (froyî dins, divins)
    1. bôrer dins et spotchî.
      • Ene volêye di pietris; dji moennéve l' oto; dji froxhe didins; dj' endè towe shijh L. Mahin (fråze rifondowe).
    2. moussî e-n ene plaece k' il î fwait målåjhey passer.
      • Po-z acsure li cinse sol crestea, faleut froxhî dins on berwezant tcherå L. Gengoux (fråze rifondowe).
  3. (v. sins coplemint)
    1. froyî (si mopliyî, tot djåzant des pexhons).
    2. (radoûcixhanmint, tot rmetant l' cayet a des pexhons ki låtchèt leu froye) schiter.
      • On l' refaxhive pol bateme: elle a froxhî on côp, ki l' mårene end a yeu so s' blanke cote.
  4. (viebe å prono) : Miniauge.gifLoukîz a : « si froxhî ».
    1. si spotchî ene miete (ene plaece di s' coir) et s' fé må.

Ratourneures[candjî]

  1. awè s' panî froxhî
  2. froxhî dins l' cråxhe
  3. Vos avoz bén peu di vs froxhî ls oxheas : dijhêye a onk, ene ki n' vout rén fé

Parintaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : R13

Ratournaedjes[candjî]

± sipotchî ene miete (des fruts, evnd.)
± passer åd triviè
± cafougnî (on mousmint)
± bôrer (dins) et spotchî
± passer e-n ene målåjheye plaece
± si mopliyî, po les pexhons Miniauge.gifLoukîz a : froyî
    ± radoûcixhant mot po "schiter"
    ± si spotchî ene plaece do coir

    Pårticipe erirece[candjî]

    froxhî o.

    1. Pårticipe erirece omrin do viebe "froxhî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.
      • Li vatche a froxhî l' håye.
      • On l' refaxhive pol bateme: elle a froxhî on côp, ki l' mårene end a yeu so s' blanke cote.

    Addjectif[candjî]

    singulî pluriyal
    omrin froxhî froxhîs
    femrin padrî froxheye froxheyes
    femrin padvant froxheye froxheyès

    froxhî (come addjectif djondrece, metou padvant u padrî l' no)

    1. plin d' bleus, plin d' froxheures.

    Sinonimeye[candjî]

    Ratournaedjes[candjî]

    ± avou topli des froxheures (djin)
    ± avou des côps (frut)