do

Èn årtike di Wiktionary.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Miniauge.gifLoukîz a : «»

Flag of Wallonia.svg Walon

Etimolodjeye 1

Tayon-bodje latén «de illo» (minme sinse), Dataedje do mot : 1250.

Prononçaedje

Etroclé årtike

singulî pluriyal
omrin do / di l' (divant voyale) -
femrin del / di l' (divant voyale) -

do o.

  1. pårtixhant årtike divant on no omrin ki cmince pa ene cossoune.
    do pan et do boure; do bon vén, do mwais peket, dinoz mu do laecea.
    Dj' avans yeu bråmint do må.
    Pa do tins parey, ça crexhe.
    Cwè çki fwait po do tins ?
Notûle d' uzaedje

todi siervou avou on sustantif nén contåve.

Ratourneures

Fijhoz do bén a on tchén, i vs tcheyrè dins l' mwin

Mots d' aplacaedje

nén do

Sipårdaedje do mot e 20inme sieke

Dins l' Levant walon, pout esse après l' adviebe «nén» :

  1. Dji n' a nén do pwin.
    On n' m' a nén fwait do må.
    I n' a pus do boure

Ôte pårt, on eploye «pont di» po «nén do» et «pupont di» po «pus do»

  1. dji n' a pont pwin.

>> nén do : pont di. /I> rl a: nou. F. pas de, aucun. Ingl. no. Ny. geen. Almand: kein.


Ortografeyes

Si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l' mot "do", riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l' rahouca do motî el djivêye. Mins l' mot n' est nén todi dins : C13

Ratournaedjes


dalaedje.gif

II. [definixhant årtike] li. Dji lyi dnéve li scramé laecea, nén cåzu do bon (ramexhné pa L. Remacle). >> fé° do :
a) si cdure come on, come (ene sakî di må rlomêye). fé do malén, do mannet. Ti n' vénrès nén fé do Djåke Tatiche avårci, et rabocter tes viyès pîces ! F. faire le, se comporter comme.
b) fé° l' mestî di. fé do bokion.

III. [etrocla del divancete "di" + definixhant årtike "li" divant on no omrin ki cmince pa ene cossoune]

1. mostrant l' apårtinance.
a) po les djins. C' est l' fi do botchî. rl a: . F. du. Ny. van de. Ingl. emantchaedje a bascoule.
b) po les sacwès. Li prumî do moes; al coine do bwès.

2. mostrant l' divnance. Il a toumé do meur. Ny. van de. Ingl. from the.

3. tins del. Leyîz l' finiesse å lådje po do djoû, dj' el riclôrans po del nute (ramexhné pa M. Francard). I travaye di nute, i fåt k' i doime do djoû (A. Carlier & W. Bal). F. pendant le. Ingl. during the.

4. . Dji so broûlé do solea. Il a stî pûni do mwaisse. Il a stî hagnî do tchén. Dji vs åreu leyî prinde do leu°. Dj' a sogne k' i n' si fwaiye apicî do leu (Alcoran, rat. pa L. Mahin). F. par le. Ny van de. Ingl. by the.

5. å. C' est vint francs do kilo. >> deus do cint : 2 %. On metrè co bén vite ses sôs a deus do cint (ramexhné pa M. Francard). rl a: åcint, porcint. F. pour cent.

6. a cåze di. Dji voreu bén rexhe, mins dji n' pou nén do docteur.

7. a pårti do, distant di. On veyeut bén ça do gurnî. Dj' elzès rwaitive do docså.

9. si dji sereu do: si dji sereu el plaece do. Si dji sereu do mayeur, dji freu ôtmint. Si dji sereu do mwaisse, ça n' direut nén insi. F. à la place de.

IV. [divancete] di (metou po "di li", divant on viebe sustantivé ki cmince po ene cossoune). Il a toirt do vleur fé a s' tiesse. Dji n' a nén stî fotou do m' è sovni. C' est s' plaijhi do s' acahouter drî on bouxhon et do ratinde li bisteu ki distrût les dinrêyes (J. Calozet). rl a: å; rl a: sustantiver. F. le fait de. Ny. årtike "het" + infinitif. Ingl. årtike "the" + viebe avou l' cawete -ing. >> Dji so si malåde ki ç' n' est nén do dire : dji so foirt malåde.

Disfondowes: dè, do, dou, du. Pc. & Gm: dou; (miersipepieuzmint el mape ALW 2.3).

Etimolodjeye 2

do 2 [o.n.] note di muzike, li prumire del game. Do, c' est mi ki l' a sol dos; Ré, rai d' solea al rayire; Mi, a mi, on n' dit nén "ti" ... (tchanson des notes). Do, ré, mi, fa, sol, la, si, do; tos les gros tchets, c' est des marcåds.

Omofoneye possibe

  • dos (o.n., boket do coir)