do

Èn årtike di Wiktionary.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Miniauge.gifLoukîz a : «»

Flag of Wallonia.svg Walon

Etimolodjeye 1

Tayon-bodje latén «de illo» (minme sinse), Dataedje do mot : 1250.

Prononçaedje

Etroclé årtike

singulî pluriyal
omrin do / di l' (divant voyale) -
femrin del / di l' (divant voyale) -

do o.

  1. pårtixhant årtike divant on no omrin ki cmince pa ene cossoune.
    do pan et do boure; do bon vén, do mwais peket, dinoz mu do laecea.
    Dj' avans yeu bråmint do må.
    Pa do tins parey, ça crexhe.
    Cwè çki fwait po do tins ?
Notûle d' uzaedje

todi siervou avou on sustantif nén contåve.

Ratourneures

Fijhoz do bén a on tchén, i vs tcheyrè dins l' mwin

Mots d' aplacaedje

nén do

Sipårdaedje do mot e 20inme sieke

Dins l' Levant walon, pout esse après l' adviebe «nén» :

  1. Dji n' a nén do pwin.
    On n' m' a nén fwait do må.
    I n' a pus do boure

Ôte pårt, on eploye «pont di» po «nén do» et «pupont di» po «pus do»

  1. dji n' a pont pwin.

>> nén do : pont di. /I> rl a: nou. F. pas de, aucun. Ingl. no. Ny. geen. Almand: kein.


Ortografeyes

Si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l' mot "do", riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l' rahouca do motî el djivêye. Mins l' mot n' est nén todi dins : C13

Ratournaedjes


Årtike

do o.

  1. replaece li definixhant årtike li.
  2. Dji lyi dnéve li scramé laecea, nén cåzu do bon (ramexhné pa L. Remacle).
Ratourneures
  1. fé do


a) si cdure come on, come (ene sakî di må rlomêye). fé do malén, do mannet. Ti n' vénrès nén fé do Djåke Tatiche avårci, et rabocter tes viyès pîces ! F. faire le, se comporter comme.
b) fé° l' mestî di. fé do bokion.

III. [etrocla del divancete "di" + definixhant årtike "li" divant on no omrin ki cmince pa ene cossoune]

1. mostrant l' apårtinance.
a) po les djins. C' est l' fi do botchî. rl a: . F. du. Ny. van de. Ingl. emantchaedje a bascoule.
b) po les sacwès. Li prumî do moes; al coine do bwès.

2. mostrant l' divnance. Il a toumé do meur. Ny. van de. Ingl. from the.

3. tins del. Leyîz l' finiesse å lådje po do djoû, dj' el riclôrans po del nute (ramexhné pa M. Francard). I travaye di nute, i fåt k' i doime do djoû (A. Carlier & W. Bal). F. pendant le. Ingl. during the.

4. . Dji so broûlé do solea. Il a stî pûni do mwaisse. Il a stî hagnî do tchén. Dji vs åreu leyî prinde do leu°. Dj' a sogne k' i n' si fwaiye apicî do leu (Alcoran, rat. pa L. Mahin). F. par le. Ny van de. Ingl. by the.

5. å. C' est vint francs do kilo. >> deus do cint : 2 %. On metrè co bén vite ses sôs a deus do cint (ramexhné pa M. Francard). rl a: åcint, porcint. F. pour cent.

6. a cåze di. Dji voreu bén rexhe, mins dji n' pou nén do docteur.

7. a pårti do, distant di. On veyeut bén ça do gurnî. Dj' elzès rwaitive do docså.

9. si dji sereu do: si dji sereu el plaece do. Si dji sereu do mayeur, dji freu ôtmint. Si dji sereu do mwaisse, ça n' direut nén insi. F. à la place de.

IV. [divancete] di (metou po "di li", divant on viebe sustantivé ki cmince po ene cossoune). Il a toirt do vleur fé a s' tiesse. Dji n' a nén stî fotou do m' è sovni. C' est s' plaijhi do s' acahouter drî on bouxhon et do ratinde li bisteu ki distrût les dinrêyes (J. Calozet). rl a: å; rl a: sustantiver. F. le fait de. Ny. årtike "het" + infinitif. Ingl. årtike "the" + viebe avou l' cawete -ing. >> Dji so si malåde ki ç' n' est nén do dire : dji so foirt malåde.

Disfondowes: dè, do, dou, du. Pc. & Gm: dou; (miersipepieuzmint el mape ALW 2.3).

Etimolodjeye 2

Scawaedje di : bodje latén «dominus» (li signeur); Dataedje do mot : 17e sieke.

Prononçaedje

Sustantif

singulî pluriyal
do do

do o.

  1. note di muzike, li prumire del game.
    Do, c' est mi ki l' a sol dos; Ré, rai d' solea al rayire; Mi, a mi, on n' dit nén "ti" (tchanson des notes)
    Do, ré, mi, fa, sol, la, si, do; tos les gros tchets, c' est des marcåds.
Mots vijhéns
Notes di muzike e walon
do mi fa sol la si

Omofoneye possibe

  • dos (o.n., boket do coir).
Ratournaedjes


Flag of the United Kingdom.svg Inglès

Prononçaedje

  • AFE : /duː/ (Inglutere); /du/ (Estats Unis)

Viebe

to do v. sins coplemint

  1. (sinse djenerå).
    Try to do your best.
    Sayîz d' fé d' vosse mî.
Ratourneures

how do you do?

Codjowa

do

  1. Viebe «to do» å cåzant do prezintrece.
    I do.
  2. Viebe «to do» a l' atôtchî do prezintrece.
    You do.
  3. Viebe «to do» des cåzants do prezintrece.
    We do.
  4. Viebe «to do» ås atôtchîs do prezintrece.
    You do.
  5. Viebe «to do» ås cåzants do prezintrece.
    They do.
  6. (aidant viebe) metou divant on viebe dins ene fråze di dmande å prezint.
    Do you want any help?
    Vloz d' l' aidance?
  7. (aidant viebe) metou divant on viebe dins ene fråze di noyaedje å prezint; Miniauge.gifLoukîz a : «do not» / «don't»