li

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Dobès rfondowes
li Equals sign.svg el

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje latén «ille» (ci-ci).

Prononçaedje[candjî]

Årtike[candjî]

singulî pluriyal
omrin li / el / l' les / ls
femrin li / el / l' les / ls

li o. & f.

  1. definixhant årtike, metou divant on sustantif omrin ou femrin, ki cmince pa ene cossoune, al tiesse del fråze, dirî ene cossoune (dierin son do mot di dvant) ou ôtrumint, nén spotchî po ene ou l' ôte råjhon.
    • Li vatche va a gayet.
    • Li torea est dins l' paxhi.
    • El vatche amoenne ès vea; ohé ohé å long do ri, li vatche amoenne ès vea (tchanson d' efant).
    • El vea assaetche li tchén; ohé ohé å long do ri, li vea assaetche li tchén (tchanson d' efant).

Mots d’ aplacaedje[candjî]

Ortografeyes[candjî]

po "li" & "el"

Sicrijhas do 20e sieke (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l’ mot « li », riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l’ rahouca do motî el djivêye.

Ratournaedjes[candjî]

± definixhant årtike

Prono d’ djin coplemint[candjî]

Alofômes
Divant l' viebe li / el
Dirî l' viebe lu
Sipotchaedje (padvant ou padrî) l'

li

  1. (o. & f.) prono del troejhinme djin do singulî, omrin u femrin, droet coplemint metou divant on viebe ki cmince pa ene cossoune eyet : (1) dirî ene cossoune (dierin son do mot di dvant); (2) al tiesse del fråze; (3) après ene ahote dins l' fråze; (4) ôtrumint, nén spotchî po ene ou l' ôte råjhon.
    1. Egzimpes inte deus cossounes (omrin, pu femrin).
      • Li comere li rwaita droldimint cwand i dmanda po lodjî.
      • L' ome li loukive d' on drole d' air, cisse båshele la.
    2. Egzimpes al tiesse del fråze (omrin, pu femrin).
      • Li vou dj' riprezinter å raploû, vosse pordjet ?
      • Li vloz vs rabressî, vos eto, mi mayon ?
    3. Egzimpes après ene ahote do djhaedje del fråze (omrin, pu femrin).
      • Djanine, cwand ele s' a stî prezinter, li patron del måjhon Reno li vleut egadjî seyance tinante.
      • Mitchî, cwand il amoussa e l' otel, li båshele k' esteut la li ricnoxha tot d' shûte.
  2. (n.) dins les ratourneures : li schaper bele, li trossî, li steper, li lever, l' ascoxhî, l' aveur schayete

Mots d’ aplacaedje[candjî]

Mots vijhéns[candjî]

Ratournaedjes[candjî]

± prono droet coplemint del troejhinme djin

Pwaire minimom[candjî]

Flag of Wallonia.svgFeller diviè 1910.jpg Walon-Feller[candjî]

Prono d’ djin[candjî]

li o.

  1. lu (prono tonike 3inme djin singulî).
    • C'èst nin pour li.
      C' est nén por lu.

Sipårdaedje do mot dins les pårlers coinreces[candjî]

w. do Mitan, w. do Levant, Basse Årdene, miersipepieuzmint el notûle ALW 2 27.

Prono d’ djin[candjî]

li o & f

  1. lyi (prono d'el 2inme djin do singulî, fôme camaerådrece, coplemint nén direk).
    • I li done do fë à r'twade.
      I lyi dene do fi a rtoide.

Sipårdaedje do mot dins les pårlers coinreces[candjî]

Roman Payis, Hôte Årdene (Li Gléjhe) …, miersipepieuzmint el notûle ALW 2 37.