berwete

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Pitite berwete ås plantches

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)[candjî]

Etimolodjeye 1[candjî]

Bodje « berw- » ‎(« baro »), avou l’ cawete « -ete », dandjreus a pårti di « baroter » ↔ « berweter », ki li svierba est « berwete » ; « baro » vént lu-minme di tayon-bodje tîxhon « bären » (poirter, sopoirter), avou l’ cawete -oe (« poirtoe ») ; ces mots la sont don parint avou l’ inglès « barrow » ; c’ est l’ mot walon « berwete » k’ a dné l’ mot francès « brouette » pa rbetchfessaedje do R.

Prononçaedje[candjî]

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
berwete berwetes

berwete f.

  1. (usteye) ekipaedje des maçons, des cinsîs, des djårdinîs evnd, fwaite d’ ene rowe, d’ on plantchî avou ene dossire, ou d’ ene bene, avou deus penes ou limons, po moenner ene pitite tchedje d’ ene plaece a l’ ôte pus åjheymint ki so s’ dos.
    • Et Varice aléve toltins : "Dji n’ sai nén werker avou des si ptitès berwetes, la, mi". B. Dechamps.
    • Li cantonî rnetyive les filés d’ aiwe avou on ramon et ene schoupe, et tcherdjî les mizeres dins s’ berwete. M. Hubert.
  2. (no d’ contnou) çou k’ i gn a dvins ciste usteye la.
    • I lyi a amoenné deus berwetes di pires, mins ci n’ esteut nén co assez.
  3. (pa stindaedje do sinse) (rabaxhanmint) trén ki s’ djoke a totes les gåres.
  4. (mot d’ djeu)
    1. djeu la k’ on prind les djambes d’ èn efant, et l’ fé avancî so ses mwins.
      • Dji djowe cobén al berwete avou m’ feye.
    2. no do limero cwate al kine.
Ratourneures[candjî]
  1. berwete ås plantches, berwete d’ ansene, berwete di troufleu, berwete di maçon
Parintaedje[candjî]

(minme sourdant etimolodjike)

Dizotrins mots[candjî]
Dischindance[candjî]
Ortografeyes[candjî]
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Ratournaedjes[candjî]
± usteye avou ene rowe po tcheryî ene pitite tchedje
± trén ki s’ djoke a totes les gåres

Codjowas[candjî]

berwete

  1. indicatif prezintrece, prumire et troejhinme djins do singulî, do viebe «  berweter ».
  2. suddjonctif prezintrece, prumire et troejhinme djins do singulî, do viebe «  berweter ».
  3. kimandeu prezintrece, deujhinme djin do singulî, fôme camaerådrece, do viebe «  berweter ».

Etimolodjeye 2[candjî]

Tayon-bodje tîxhon «spirrewipche» (berôlaedje); adon racuzinåve avou l’ walon «sperwitche», eyet l’ francès « pirouette »; mot cité dins l’ FEW 17 181a.

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
berwete berwetes

berwete f.

  1. saye, côp k’ on n’ a nén seu adiercî, sacwè k’ on n’ a nén reyussi.
    • Ça a stî ene fameuse berwete po les catolikes flaminds.
Ratourneures[candjî]
  1. fé berwete
  2. c’ est do bwès d’ berwete : c’ est on toû po vs fé ratinde.
    Loukîz a : ralondje. F. reporté aux calendes greques".
Ratournaedjes[candjî]
± saye, côp k’ on n’ a nén seu adiercî

Mot-fråze[candjî]

berwete (nén candjåve)

  1. po criyî k’ ça n’ a nén stî, çou k’ on contéve fé.
    • (li blanke berbis aveut bedlé des noers bedots) Berwete po-z aler å concours, asteure J. Lahaye.
Sinonimeye[candjî]
Ratournaedjes[candjî]
± po dire ki ça n’ a nén stî, çou k’ on contéve fé Miniauge.gifLoukîz a : kendal
Waitîz eto[candjî]

Wikipedia-logo-v2.svg Lijhoz l’ årtike berwete so Wikipedia