baxhî

Èn årtike di Wiktionary.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Flag of Wallonia.svg Walon

Etimolodjeye et tcherpetaedje

Bodje «baxh-» («bas»), avou l' cawete di codjowaedje (k' egzistéve dedja come on tayon-bodje patwès latén (erî-rfwait) * (erî-rfwait) * «bassiare», do bodje latén «bassus», bas).

Prononçaedje

Viebe

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') baxhe
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) baxhîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) baxhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) baxhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') baxhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') baxhive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') baxhe
pårt. erirece (dj' a, vos av) baxhî
Ôtes codjowaedjes come "waitî"

baxhî

  1. (v. å coplemint) fé aler pus bas.
    I fåreut baxhî vosse pris, si vos vloz vinde.
    I n' baxhreut nén ses ouys, minme divant li rwè.
    Il a ralé tot baxhant les orayes.
    Baxhîz on pô l' modoe por mi prinde do laecea (Motî Toussaint).
  2. (v. å coplemint) fé aler pus doûs (ene radio, on hôt-pårleu).
    Baxhîz vosse hôt-pårleu.
  3. (v. sins coplemint) aler pus bas.
    Les canadas ont co baxhî.
  4. (v. sins coplemint) aler pus bas d' on costé.
    Li tchminêye baxhe do costé k' ele vout tchaire (D.T.W.).
    I fåreut ki l' toet baxhaxhe pus foirt (Motî Toussaint).
  5. (v. sins coplemint) divni todi pus flåwe, tot djåzant d' ene viye djin, d' on malåde.
    Tos les djoûs on pô pus, on voet l' pôve malåde baxhî (D.T.W.). i baxhe todi pus foirt, i n' irè pus lon; li cour baxhe.
  6. (viebe å prono muroetrece) ployî s' coir, aprume tot metant l' tiesse pus bas.
    Baxhîz vs, po moussî dvins (Motî Toussaint).
Ratourneures
  1. i s' fåt bén baxhî wice k' on n' si pout tni droet
  2. la k' el plat baxhe, do costé k' el plat baxhe (i va voltî la k' el plat baxhe E200), les maléns sont todi do costé ki l' plat baxhe DTW); baxhî l' plat di s' costé (il a baxhî l' plat di s' costé; DTW)
  3. >> Ass veyou çou k' est la scrît ? :: Non :: baxhe li tiesse, grande biesse : dijhêye cwand onk (ene) si va buker disconte åk k' est trop bas po-z î passer dressî.
Parintaedje
Mots d' aplacaedje
Sinonimeye
Contråve
Ortografeyes

Si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l' mot "baxhî", riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l' rahouca do motî el djivêye.

Ratournaedjes

Pårticipe erirece

singulî pluriyal
omrin baxhî baxhîs
femrin padrî baxheye baxheyes
femrin padvant baxheye baxheyès

baxhî o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "baxhî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.
    Les canadas ont co baxhî.

Addjectif

singulî pluriyal
omrin baxhî baxhîs
femrin padrî baxheye baxheyes
femrin padvant baxheye baxheyès

baxhî o. (come epitete, metou padvant u padrî l' no)

  1. ki s' tént avou l' rond dos.
    On vî ome tot baxhî.
  2. k' est foirt vî.
Sinonimeye
Ratournaedjes