e

Èn årtike di Wiktionary.
Potchî a: naiviaedje, cweri
Simpleicons Business pencil-of-stripes-in-diagonal-position-pointing-down-right.svg
Ershonnantès letes : E, É, é, È, è, Ê, ê, Ë, ë, Ē, ē, Ĕ, ĕ, Ę, ę, ế, Ę́, ę́, Ȩ, ȩ, , e-, é-, -e, , , , -e-, , , , , , , ˀeˑ, Ɇ, ɇ, Ə, ə, ɘ, Ǝ, ǝ, Ɛ, ɛ, , , , , , , °E, , , ʻe, ’e, ’é, 𝐄, 𝐞, 𝐸, 𝑒, 𝑬, 𝒆, , , 𝓔, 𝓮, 𝔈, 𝔢, 𝕰, 𝖊, 𝔼, 𝕖, 𝖤, 𝖾, 𝗘, 𝗲, 𝘌, 𝘦, 𝙀, 𝙚, е.

Tos les lingaedjes å scrijha latén

Lete

Pitite lete Grande lete
e E

Cénkinme pitite lete et deujhinme voyale di l' alfabet latén.

Flag of Wallonia.svg Walon

Etimolodjeye et tcherpetaedje

Tayon-bodje latén "in illo" (minme sinse)

Prononçaedje

Divancete

Alofômes
e e-n
singulî pluriyal
omrin e / e l' (divant voyale) ezès
femrin el / e l' (divant voyale) ezès

e nén candjåve

  1. divant on sustantif omrin defini…
    1. …ki cmince pa ene cossoune (vout dire : dins li).
      Dji m' pormoenne e bwès.
      Elle esteut e corti.
    2. …ki cmince pa ene voyale (pout esse replaecî pa dins, avou l' årtike l' ki dmeure).
      Metoz çoula e l' årmå.
  2. (pus stroetmint) dins (divant sacwants sustantifs femrins, avou rsaetchaedje di l' årtike).
    Ça s' a passé e France.
    I s' a tapé e Mouze.
    Gn aveut des soris e scole.

dalaedje.gif

3. dins (divant des prezintoes, omrins u femrins) E ç' payis ci, vos seroz cwite des hapeus d' boûsse. End a e sacwants plaeces. Dj' a ene pire e m' solé. Esmayel si feme, ele serè reclôse e leu måjhone (L. Mahin). F. "dans".

4. (pus stroetmint) dins (on metou lingaedje). Rimetoz mu ci tecse ma e walon. Li djudje breya on cmandmint e l' almand (J. Minet). F. "en".

II. tot (divant on pårticipe erirece). Rotans e tchantant. Loukîz a : etot. F. "en, tout en".

Ratourneures

>> walon e scole : cours di walon tins des scoles ordinaires. F. "wallon à l'école". >> mete ene sacwè e plaece : el bén rindjî. F. "ranger". >> aveur åk e trexhe°. >> Va s' tchire e Mouze°; on voerè t' cou.

Parintaedje

(minme sourdant etimolodjike)

  • e- (betchete)
Mots d' aplacaedje
Mots vijhéns

Cas la ki F. "en". n’ est nén ratourné pa « e » :

  • côper a bokets ; moussî a-n Almand, pårti a deus (gn a nole idêye di « dins li »
  • tot tchantant, tot corant vite
  • F. "passer de main en main" = passer d’ ene mwin a l’ ôte
  • F. " de mal en pis" = todi pus pire ; i va todi pus må.
Omofoneye possibe


Rilomêye do mot

Li mot dins on tite di live, di gazete, di soce

Ortografeyes

E li scrîta

Sicrijhas do 20e sieke (Feller, Feller ricandjî, nén Feller)

e (divant on no) 
è, a, o, ou, in.
e (divant on pårticipe prezintrece) 
è, a, in, an; miersipepieuzmint el mape ey el notûle A.L.W. 2. 86.
Ratournaedjes
  • F. "en, dans la, à".