Aller au contenu

vey

Èn årtike di Wiccionaire.

Walon (Rifondou)

[candjî]
Dobès rfondowes
vey vir

Etimolodjeye

[candjî]

Tayon-bodje latén « video », lu-minme do bodje induropeyin * « veid- » (* «weyd-») (vey ou kinoxhe).

Prononçaedje

[candjî]

Loukîz a : « vir » (cognes avou «r» å coron)

Viebe

[candjî]
Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) voe
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) veyoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) veyans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) voeynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) voerè / vierè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) veyeu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) voeye
pårt. erirece (dj’ a, vos av) veu / veyou
Ôtes codjowaedjes sipepieus tåvlea

vey

  1. (viebe å coplemint) (mot d’ fiziolodjeye) prinde consyince d' ene imådje ki s' a hiné dins l' ouy.
    • Voess li singlé, ladrî ?
  2. (viebe å coplemint) (imådjreçmint) si mådjiner (ene sacwè k' on n' voet nén).
    • Ni veyoz nén l' må dou çk' i n' est nén.
  3. (v. sins coplemint) aveur des bons ouys.
    • I voet bén.
    • Tot s' batant l' djoû del fiesse,
      On côp d' pougn k' i rçuva,
      L' esboirgna :
      Come il aveut beu,
      L' ôte el bouxha djus,</r>Dispoy, i n' voet pus. — Henri Forir, Blouwett lîgeoiss, On bon pârti (traduit du français), 1843, p.29 (fråze rifondowe).
  4. (v. sins coplemint) aveur on bon djudjmint.
  5. ((v. å nén dit coplemint))
    • Dj' a tot fwait, mwaisse. :: Dji voe.
  6. (aidant viebe) esprime li vwès passive.
    • Ca, ça m' magne mi åme do vey diner on dmey franc, on franc po-z aler loukî des « Dio », des « Panorama » ki n' rapoirtèt nén d' l' aiwe a çou k' dj' a. — François Barillié, Li camarad′ dè l'joie, 1852, L’antermagique, p.71 (fråze rifondowe).
  7. (viebe å prono) : Loukîz a : « si vey ».
  8. (aidant viebe)
    • Djel voe co ndaler on djoû å matén.

Notule d’ uzaedje

[candjî]

Come les ôtes aidants viebes, divant on viebe a prono, on n' repete nén l' prono:

    • Dj' els a veyou bate come des tchéns.

Ratourneures

[candjî]
  1. aler vey : rinde vizite a.
  2. alez vey si dj’ n’ î so nén
  3. bén vey
  4. c’ est å troejhinme côp k’ on voet les mwaisses
  5. c’ est a vey si
  6. c' est d' vey : ci n' est nén co seur.
    • - Gn årè k' ene fanfare ? - C' est d' vey, la; dandjreus k' les socialisses è vôront awè ene ossu (A. Duchêne).
    Franwal: ahåyant po: F. cela reste à prouver, ça dèpend.
  7. conoxhe å vir : saveur çou k' ene sakî pinse tot rwaitant s' vizaedje.
    F. juger sur la mine
  8. dji vs î vôreu bén vey
  9. dj' irans vey (dabôrd) : dijhêye divant d' end aler.
    • - Dj' irans vey, dabôrd ! - Bén åy, don. Gn a pont d' si bon tins ki n' s' acheve.
    Franwal: ahåyant po: F. partons, il faut se quitter.
  10. djudjî å vir : èn nén djudjî so çou k' on promete, mins so çk' on fwait.
    F. juger aux actes, sur pièces.
  11. end aveur veyou
  12. èn nén vey foû d’ ses ouys : èn nén vey ene sacwè k' est dvant vos.
    On dit eto: esse bignoûle.
  13. èn nén vey pus lon k’ el betchete di ses solés
  14. èn poleur vey : èn saveur edurer.
    • Dji n' pou pus vir les djins
      Ki dijhnut tot et rén. — JBea (fråze rifondowe).
  15. è vey
  16. è vey des vetes et des maweures
  17. faleut vey : rimimbere ene sacwè di rmarcåve.
    • Elzès faleut vey tertotes avou leus båretes, leus pelisses ki ravôtyive ene djupe ås royes blankes et rodjes et on dvantrin d' noer satin.
  18. fé vey
  19. fé vey do tins
  20. leyî vey
  21. li ci ki voet ses voennes voet ses poennes
  22. loukî so Lidje po vey si Nameur ni broûle nén
  23. mousse didins, ti vierès foû : dijhêye a ene sakî k' on tome dissu k' i rwaite pal finiesse.
  24. ni nén vey pus clair k’ on pénson al nive
  25. ni nén vey pus lon ki s’ narene
  26. ni vey ki do feu
  27. ni vey ki totès rôzes et verts botons
  28. n’ î vey gote
  29. on n' voet k’ lu so les voyes : il est todi evoye.
  30. pol ci k’ a les gotes, docteur ni voet gote
  31. si fé vey
  32. va-z è vey : sabaye. Va-z è vey, la, twè, s' i ténront parole. Franwal: ahåyant po: vas t'en voir; je me demande si.
  33. vey après
  34. vey bablou
  35. vey bea djeu
  36. vey clair
  37. vey clair e djeu di
  38. vey clair e l’ schiele di
  39. vey clair e s’ boûsse
  40. vey clair e s’ schiele
  41. vey come on tchet par nute
  42. vey cwè
  43. vey des stoeles e plin djoû
  44. vey di si-minme
  45. vey divant
  46. vey dobe
  47. vey do tins
  48. vey do payis
  49. vey d’ on boun ouy : esse po.
  50. vey les set croes / — vey les setès croes (fråze rifondowe).
  51. vey li djoû
  52. vey må : aveur des mwais ouys.
  53. veyoz vs
  54. vey pus hôt k’ lu
  55. vey pus voltî ses talons k’ ses betchetes
  56. vey si pere
  57. vey sipès : aveur des mwais ouys.
  58. vey tot brouyî :
    F. voir trouble.
  59. vir bleu

Parintaedje

[candjî]

Mots d’ aplacaedje

[candjî]

Omofoneye possibe

[candjî]
  • /vɛj/ : veye (vicaedje), veye (grand viyaedje), woeye (shijhe)
  • /viːʀ/ : vire (maket)
  • /voːj/ /vuːj/ : voye (tchimin), evoye
  • /vøːj/ : woeye (shijhe)

Ortografeyes

[candjî]
Divant 1900 :
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
E rfondou walon :
Ôtès ortografeyes (avou des sourdants nén rkinoxhous) :
Li mot n’ est nén dins : C5, C105, S104, E2, E145, O1, O5, O103

Ratournaedjes

[candjî]

{{ratour|prinde consyince d' ene imådje |fr= voir (fr) |en= to see (en) |nl= [[zien}#Neyerlandès|zien}]] [[:nl:zien}#Nederlands|(nl)]]

vey
vey
Prin del pådje «https://wa.wiktionary.org/w/index.php?title=vey&oldid=431748»