Aidance:Modeles

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Mwaisse pådje po l' aidance

Pådje d' esplikêye des modeles

On modele, c' est des letes metowe inte des crolêyès åtchetes, ki sont todi les minmes, et ki si håynèt come vos avoz decidé dins leu pådje sourdant.

Metans li modele po mete al tiesse d' ene intrêye d' on dné lingaedje c' est {{L}}, avou l' côde do lingaedje come paramete, dj' ô bén: {{L|wa}}.

Si vos vloz vey si pådje sourdant, ki pa des côps dene plus d' esplikeyes so l' eployaedje do modele, vos ploz clitchî so ç' no dins l' djivêeye des modeles cial pa dzo. Vos ploz eto taper « Modele: » eyet s' no (metans « Modele:L ») dins l' pitit purnea «cweri» cial a hintche.

Vos lzès ploz ramidrer, si vos savoz cmint fé.

Asteme, les modeles do Wiccionaire sont co dizo rcwerance. I ndè dmeure des vîs, ki n' sont pus eployîs. Por vos cnoxhe "li dierinne môde", loukîz des mots ki rshonnèt å ci ki vos vôrîz bén fé moussî dins l' indecse des intrêyes bén apontieyes.

Ådvins

Modeles djenerås[candjî]

  • mot djusse kimincî : {{djermon}}
  • Tiesse d' on mot dins on lingaedje : mete {{L|<côde lingaedje>}} come tite di prumî livea (dj' ô bén, pol walon: == {{L|wa}} ==)
  • Tiesse des hagnons d' deujhinme livea: on eploye li modele {{H|xxxx}} (come Hagnon) come tite (dj' ô bén: === {{H|xxxx}} ===.
    • po les hagnons d' croejhete (Viebe, Sustantif,...) on doet dner ossu l' lingaedje: {{H|Vi|wa}} (vey pus lon pol djivêye)
    • pol hagnon "Etimolodjeye" : eployî {{H|etimolodjeye}}
      • etimolodjeye nén cnoxhowe : {{Etim?}}
    • Tite do hagnon "Prononçaedje" : eployî {{H|Pr}} et poy:
 * {{WAFE}} 
 ** {{prcoi}} Modele:model 
 ** {{pzc}} Modele:model 
 * {{Ric|dis.cô.paedje. .do. .mot}}
    • Modeles del sôre do mot el croejhete :
      • {{H|Su}} : Sustantif (kimon no)
      • {{H|NP}} : No prôpe
      • {{H|Vi}} : Viebe
      • {{H|Addj}} : Addjectif
      • {{H|Adv}} : Adviebe
      • {{H|Adjon}} : Adjondrece
      • {{H|Div}} : Divancete
      • {{H|Divire}} : Divancetire
  • Riscrijhaedje do mwaisse mot e cråssès letes : {{~}}
  • Mot ki n' vinèt ki dins ene metowe ratourneure : {{d-rat}} Miniauge.gifLoukîz a : djun
  • Tite do hagnon "Ratourneures" : eployî {{H|Reu}}
    • divant l' ratourneure : {{rato}}
    • inte deus ratourneures sinonimes {{urato}}
    • å coron del ratourneure, divant l' esplikêye : {{/rato}}. Adon, si vos vloz mete pus d' ene ratourneure, fijhoz è ene djivêye.
  • Tite do hagnon "Parintaedje" : {{H|Pa}}
  • Tite do hagnon "Mots d' aplacaedje" : {{H|A}}
  • Tite do hagnon "Sinonimeye" : {{H|Si}}
  • Tite do hagnon "Mots vijhéns" : {{H|MV}}
  • Tite do hagnon "Omofones" : {{H|Of}}
  • Tite do hagnon "Contråve" : {{H|Ct}}
  • Tite do hagnon "Pwaire minimom" : {{H|PM}}
  • Tite do hagnon "Ortografeye" : {{H|Or}}
    • tåvlea des ortografeyes come çouci :
{{Orto
 | ineôrtografèye = E1, E34, ...
| ôteortografîye = O4, ...
}}

Ces racsegnes la polèt eto esse rindjeye dins l' ridant "Sourdants" ou "Rilomêye do mot" (loukîz ciddé ådzo).

  • Tite do hagnon "Rilomêye do mot" : {{H|RM}}
  • Tite do hagnon "Ratournaedjes" : {{H|Ra}}
  • Tite do hagnon "Sourdants" : {{H|S}} (on nel metrè nén s' i gn a ddja on hagnon "Ortografeyes e sistinme Feller", ca c' est l' minme cayet). U adon, pa oniesté, si on-z a stî rapexhî bråmint des idêyes lavola. Ene sacwè co a ndè dvizer.
    • dimande po radjouter des sourdants : {{ôs}}

Troke di modeles[candjî]

Vocial ene troke di modeles; end a ddja po fé si vos vloz edåmer èn årtike "al dierinne môde". == {{L|wa-fel}} == =={{L|wa}}== {{-spodiv-RI|xxx}} {{-spodiv-S|xxx}} {{-spodiv-E|xxx}} {{-drif-|tcheptî}} {{-SCH-}} {{-spodiv-E|schô}} === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Bdj|}} {{bet|yy|s|wa}} {{çdom}} {{caw|xxx|s|wa}}. {{Calc|xxx|fr|wa}} {{m-s}} {{Etim?}} {{Apl}} {{Sh-m}} «[[]]» + «[[]]» ==={{H|prononçaedje}}=== * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|||||||}} ɔːøːãʧɛ̃ɛːʤɔ̃õɲeẽʀʃʒəæ ** {{pzc}} {{AFE|.'}} * {{Ric|må·gri·yeus}} ==={{H|sustantif|wa}}=== {{-suwa-S}} {{~}} {{o}} / {{f}} ==={{H|viebe|wa}}=== {{~}} {{vc}} / {{vs}} {{codj|wa|come=bouter}} {{-cobout-|}} {{-coprus-}} ==={{H|addjectif|wa}}=== {{-addjwa-}} {{~}} {{o}} {{a-pdvpdr}} ==={{H|adviebe|wa}}=== {{~}} {{n-c}} ==={{H|Al|wa}}=== {{~}} {{n-c}} ==={{H|Div|wa}}=== {{~}} {{n-c}} ==={{H|no prôpe|wa}}=== {{~}} {{o}} ==== {{H|ratourneures}} ==== #{{r|}} ==== {{H|notûle d' uzaedje}} ==== ==== {{H|parintaedje}} ==== ==== {{H|mots d' aplacaedje}} ==== ==== {{H|sinonimeye}} ==== ==== {{H|contråve}} ==== ==== {{H|mots vijhéns}} ==== ==== {{H|dizotrins mots}} ==== ==== {{H|Disch}} ==== ==== {{H|Of}} ==== ==== {{H|pwaire minimom}} ==== ==== {{H|rilomêye do mot}} ==== {{Tit}} * [[]] ==== {{H|Sp}} ==== {{WC}}, {{WM}}, {{BA}}, {{WL}} ==== {{H|ortografeye}} ==== {{Orto | adon = O5 | anon = R10, R13 |- = C13,R13 }} {{ôs}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|± sinse do mot k' est ratourné |fr= {{t+|fr|}} |en= {{t+|en|}} |nl= {{t+|nl|}} |de= {{t+|de|}} |es= {{t+|es|}} |ar= {{=ral}} {{t+|ar|}} {{=dsf-ar}} {{t+|ar|}} |ary= [[]] {{=ral}} {{t+|ary|}} {{=dsf-ar}} {{t+|ary|}} |mt= {{t+|mt|}} |zgh= {{t+|zgh|}} {{=ral}} [[]] |log= [[]] |pic= [[]] }} === {{H|waitîz eto}} === {{wp|xxx}} === {{H|sourdants}} === ==={{H|Co|wa}}=== {{Cos-3-bout}} {{Cos-3-mete}} {{CoSP13s-ratin}} {{Cos-3-mete}} ==={{H|PE|wa}}=== {{-perwa-i|zzz}} {{PE=}} {{PE=sc}} === {{H|Cos|wa}}=== {{IP1S+Kim2S-4}} əæē£#å ôⁿe̊ė«»… îⁿ´’≠ ŋɛ̃ãõ χ«» ṣ ṛ ε ɔøː ·

Modeles pol hagnon "Etimolodjeye"[candjî]

D' après on bodje etimolodjike[candjî]

  • {{Bdjla}} : Bodje etimolodjike latén (dene otomaticmint li categoreye).
  • {{Bdjti}} : Bodje etimolodjike tîxhon (dene otomaticmint li categoreye).
    • {{Bdjfrk}} : Bodje etimolodjike francike (dene otomaticmint li categoreye).
  • {{Bdjga}} : Bodje etimolodjike gayel (dene otomaticmint li categoreye).

po rahoukî li FEW[candjî]

Les rahoucas des bodjes etimolodjikes acertinés dins l' FEW (on lzès trove dins E212, S0, les ALW, les tezes et memweres di studiants, evnd.) si fwaiynut avou l' modele {{FEW}} adon-pwis li limero do tome e cråssès letes, et l' pådje; boutans 12 236b.

Si les mots n' sont nén co e l' FEW, et k' î divrént esse (come c' est marké dins les minmes sourdants), eployîz l' modele {{dFEW}} pus l' hagnon la k' elzès fåreut stitchî.

D' après l' mwaisse årtike (femrins, spotchêyes fômes...[candjî]

{{Ef}} Ehåyî femrin (dene otomaticmint li categoreye).

Årtikes avou deus mots omonimes, u di deus diferinnès croejhetes[candjî]

Si les omonimes sont des mots d' croejhete diferinne mins d' ene minme etimolodjeye; adon les tites di croejhete (dinés pa les modeles {{H|Su|wa}}, {{H|Vi|wa}}, evnd) sufixhèt po lzès dispårti.

Ces modeles fjhèt des etiketes ki plèt esse eployeyes po-z ariver direk sol bon hagnon.

Metans, a magnî, i gn a 3 omonimes: on viebe {{H|Vi|wa}}, on sustantif-viebe {{H|Su-vi|wa}} eyet on pårticipe erirece {{H|PE|wa}}; çou ki dene les etiketes shuvantes: magnî#Walon Viebe, magnî#Walon Sustantif-viebe eyet magnî#Pårticipe erirece

Si l' etimolodjeye est diferinne, adon on dispårtixhe avou l' modele d' etimolodjeye.

Metans, a live i gn a troes sustantifs diferins; adon on dene å modele di tite di l' etimolodjeye, li côde do lingaedje eyet des limeros d' dispårtaedje: {{H|etimolodjeye|wa|1}}, {{H|etimolodjeye|wa|2}}, {{H|etimolodjeye|wa|3}}; çou ki dene les etiketes shuvantes: live#Walon 1, live#Walon 2, live#Walon 3

  • po l' aveur e rodje coleur ey e cråssès letes : {{crdj}}
  • po rsaetchî li rodje coleur et les cråssès letes : {{/}}

Modeles pol hagnon "Prononçadje"[candjî]

Modele li pus eployî asteure[candjî]

  • {{WAFE}}
    • {{prcoi}} /p1/ /p2/ /p3/ /p4/ ...
    • {{pzc}} {{AFE|/pzc/}}

Si on vout di tote foice håyner li djeyografeye des accints : (Loukîz a saloe)

  • {{Lidje}} Walon do Levant
  • {{H-VS}} Payis di Hu et del Viye Såm (prononçaedje "û" do betchfessî OE)

...

po les mots avou on seu prononçaedje[candjî]

On mete padrî li modele {{1pr}} kel va categorijhî (Mots ki s' prononcèt parey totavå) Miniauge.gifLoukîz a : take

po les mots avou on mwaisse prononçaedje bén clair[candjî]

C' est l' prumî ki serè marké pol roye des prononçaedjes coinreces.

On metrè padrî li modele {{c1pr}} (cåzu k' 1 prononçaedje) kel va categorijhî (Mots ki s' prononcèt parey cåzu totavå) Miniauge.gifLoukîz a : drap, fotche, fonne

Modeles po les sustantifs[candjî]

avou des tåvleas[candjî]

C' est bråmint mî di mostrer totes les cognes do mot, rapoirt ås djinre et nombe, so des tåvleas :

  • {{-wasu-}} : tåvlea avou 2 gayoles, singulî et pluriyal : erî-fa
  • {{-wasu-f}} : tåvlea avou 4 gayoles, femrin omrin, singulî et pluriyal : po les sustantifs et les addjectifs todi metou padrî. I vos fåt scrire les 4 cognes; vos l' ploz rcopyî dins l' pådje do femrin, do pluriyal, do femrin pluriyal.
  • {{-wasu-f2}} : tåvlea avou 6 gayoles : deus femrins ey èn omrins + les 3 pluriyals. Po les nos d' fijheus et sacwants nos d' mestîs avou l' cawete -î (guerî)
  • {{-wasu-e}} : tåvlea otomatike avou 4 gayoles po les cmons nos ki fjhèt leu femrin avou "-e" (gueuyåd); i n' fåt nén rcopyî les 4 mots dins l' modele, mins on n' pout nén rcopyî l' tåvlea so les ôtes pådjes (li cene do femrin...)
  • {{-wasu-ne}} : parey po les femrins ki s' fwaiynut tot radjoutant -ne (tchesturlin).
  • {{-wasu-addj}} : tåvlea avou 6 gayoles et 5 cognes, femrin, omrin, singulî et pluriyal, et femrin pluriyal metou padvant (coron -ès) : po les addjectifs ki s' plèt mete divant l' no. I vos fåt scrire les 5 cognes (5 nén 6 paski l' omrin pluriyal metou padvant ni candje nén). La eto, vos avoz l' ådjeu di rcopyî l' minme tåvlea dins l' pådje do femrin, do pluriyal, do femrin pluriyal, do femrin pluriyal metou padvant. Loukîz a "tchårné".

sins tåvlea[candjî]

C' est ddja des vîs modeles : vos les ploz rapontyî avou des tåvleas.

  • {{==kf}} : ki l' femrin, c' est :
  • {{==kfs}} : ki les femrins, c' est : (no d' fijheu avou on femrin avou l' cawete -euse, ey èn ôte avou l' cawete -resse; loukîz a : troufleu
  • {{==k-o}} : : ki l' femrin, c' est :
  • {{==kpl}} : ki l' pluriyal, c' est :
  • {{==ksg}} : ki l' singulî, c' est :
  • {{spl|<lingaedje>}} : pus sovint eployî å pluriyal; dins ç' cas la, li mot e pluriyal rexhe otomaticmint; nén dandjî del rimarker.
  • {{tsg|<lingaedje>}} : todi å singulî
  • {{tpl|<lingaedje>}} : todi å pluriyal

Pådjes di sustantifs pluriyals[candjî]

  • On modele po fé ene simpe pådje d' on pluriyal : {{Plu}} Loukîz a: esplikêyes
  • Po les mots eployîs pus sovint å pluriyal k' å singulî (avou l' minme sinse) : breles
  • Mots avou on sinse especiå å pluriyal : cingues

Po des pus spepieusès categoreyes, alez s' vey so : Sustantifs pluriyals categorijhîs

Egzimpes di mots dins des spepieusès categoreyes do pluriyal :

Pådjes di sustantifs femrins[candjî]

Modeles po les viebes[candjî]

L' intrêye d' on viebe (après l' etimolodjeye et l' prononçaedje) si fwait pa ene tripe roye di formules sol piceure ki shût :

=== {{H|Vi|wa}} ===
{{-cobout-|*bodje*}}
{{np}} {{vc}}

Tite di hagnon[candjî]

  • {{H|Vi|wa}} : Tite do hagnon po èn infinitif
  • {{H|Co|wa}} : Tite do hagnon po on codjowa : loukîz a : åreuss
  • {{H|Cos|wa}} : Tite do hagnon po sacwants codjowas; loukîz a : sieve
  • {{H|PE|wa}} : Tite do hagnon po on pårticipe erirece; loukîz a : vinou
  • {{H|PP|wa}} : Tite do hagnon po on pårticipe prezintrece loukîz a : betchfessant

Tåvleas d' codjowaedje[candjî]

Noveas-noveas modeles[candjî]

Eployî l' modele {{-codjow-}}; il est fwait come les noveas grands tåvleas d' codjowaedje, mins avou seulmint ene pougneye di cognes.

Alez s' vey si pådje d' aidance.

Egzimpes:

viker
{{-codjow-|troke=1 |A=vik}}
ovrer
{{-codjow-|troke=1 |A=ovr |B=over}}
waitî
{{-codjow-|troke=2 |A=wait}}
Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') vike
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) vikez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) vicans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) vicnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') vicrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') vikéve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') vike
pårt. erirece (dj' a, vos av) viké
Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') overe
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) ovrez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) ovrans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) overnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') overrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') ovréve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') overe
pårt. erirece (dj' a, vos av) ovré
Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') waite
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) waitîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) waitans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) waitnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') waitrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') waitive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') waite
pårt. erirece (dj' a, vos av) waitî
netyî
{{-codjow-|troke=3 |A=net}}
prusti
{{-codjow-|troke=4 |A=finixh |B=fin}}
vini
{{-codjow-|troke=5 |A=v(i)n |B=vén |C=vegn |PE=v(i)nou}}
Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') neteye
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) netyîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) netians
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) neteynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') neteyrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') netyive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') neteye
pårt. erirece (dj' a, vos av) netyî
Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') fini / finixhe
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) finixhoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) finixhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) finixhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') finirè / finixhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') finixheu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') finixhe
pårt. erirece (dj' a, vos av) fini
Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') vén
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) v(i)noz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) v(i)nans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) vegnnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') vénrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') v(i)neu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') vegne
pårt. erirece (dj' a, vos av) v(i)nou

Vîs-noveas modeles[candjî]

Miniauge.gifLoukîz a : Wiccionaire:Tåvleas d' codjowaedje do walon

Vîs-vîs modeles[candjî]

ki seront co eployîs po les vierbires Po mete on tåvlea, i vos fåt rimpli les 3, 5 u 5 gayoles. Vos ploz rmete ci tåvea l so les pådjes di ces 3, 4 u 5 codjowas la.

Si vos vloz des loyéns viè leus pådjes, epårnez les avou des [[]] (clitchaedje otomatike ådzo d' vosse purnea dins "ahessåvès letes")

  • po les viebes ki l' suddjonctif prezintrece singulî est l' minme ki l' infinitif prezintrece singulî : {{Codj-3|[[IP1s = SP1s]]|[[IP1p]]|[[PEO]]}} (IP1s = Indicatif prezintrece, 1ire djin singulî; SP1s = suddjonctif prezintrece, 1ire djin sing.; IP1p = Ind. prez., 1re djin do pluriyal; PEO = pårticipe erirece omrin).
  • po les viebes ki l' suddjonctif prezintrece singulî est diferin di l' infinitif prezintrece singulî: {{Codj-4|[[IP1s]]|[[IP1p]]|[[SP1s]]|[[PEO]]}}; loukîz a : vinde
  • po les viebes k' ont-st on futeur (et on condicioneu) ki n' sont nén emantchåves a pårti di l' infinitif : {{Codj-5|[[IP1s]]|[[IP1p]]|[[IF1s]]|[[SP1s]]|[[PEO]]}} (IF1s = Indicatif futurrece, 1ire djin singulî); loukîz a : shuve, raveur

Sôres di viebes[candjî]

  • {{vc}} : viebe å coplemint
  • {{vsc}} : viebe sins coplemint
  • {{vcnd}} : viebe å coplemint nén direk
  • {{vsdj}} : viebe sins djin
  • {{np-vprC}} : viebe å prono ki cmince pa ene cossoune : si recrester
  • {{np-vprV}} : viebe å prono ki cmince pa ene voyale : s' adjoker

Codjowaedjes[candjî]

  • {{co-bou}} : viebes ki s' codjownut come "bouter"
  • {{co-tchi}} : viebes ki s' codjownut come "tchicter"
  • {{co-vik}} : viebes ki s' codjownut come "viker"
  • {{co-wait}} : viebes ki s' codjownut come "waitî"
  • {{co-tches}} : viebes ki s' codjownut come "tchessî"
  • {{co-tche}} : viebes ki s' codjownut come "tcheryî"
  • {{co-prus}} : viebes ki s' codjownut come "prusti"
  • {{co-mint}} : viebes ki s' codjownut come "minti"
  • {{co-sierv}} : viebes ki s' codjownut come "siervi"

Vierbires[candjî]

Miniauge.gifLoukîz a : vir evi, taper foû, maker djus

Po les viebes avou l' betchete ki- : alez s' vey : kimesbridjî; kipårti

Codjowas[candjî]

Po les codjowas a l' Indicatif prezintrece singulî : alez s' vey : gueuye#Codjowas, sieve, roncene, schôpeye

Po fé raddimint ene pådje po on codjowa (metans onk k' aparexhe so les fråzes d' egzimpe d' èn infinitif), sins mete les pondants et les djondants, loukîz a : rcandjnut (avou metaedje del cawete), u co pus biesmint : bouytént (sins nole esplikêye; ça s' frè pus tård).

Modeles po les addjectifs[candjî]

Tåvleas[candjî]

Miniauge.gifLoukîz a : «Wiccionaire:Tåvleas po ls addjectifs walons»

Noveas tåvleas pol mwaisse pådje[candjî]

(k' i n' fåt scrire k' on bodje)

  • {{-addjwa-}} cas l' pus simpe, avou 5 cognes (padvant u padrî), et k' i gn a k' a radjouter "e", "es", "s" & "ès" a l' omrin : rûtiant, ewaerant
  • {{-addjwa-eus}} cas ki l' omrin s' atcheve pa S (padvant u padrî) : rogneus (djusse po l' omrin; po les ôtès cognes : {{-addjwa-EUS}}
  • {{-addjwa-tpdv3}} cas ki l' omrin s' atcheve pa E et ki s' metèt todi padvant : djaene

Noveas tåvleas po totes les pådjes[candjî]

  • {{addjwa-é}} po les addjectifs avou "é" å coron (padvant u padrî) : esplikêye
  • {{addjwa-tpdr-ard}} po les addjectifs avou l' cawete -ård, todi padrî : picård

Tåvleas di dvant[candjî]

(k' i fåt scrire totes les cognes) Les uzaedjes sont esplikés dins tchaeke tåvlea :

  • {{-wasu-addj}} : addjectifs ki s' metèt padvant u padrî avou 5 cognes ortografikes (nanti)
  • {{-wasu-addj3}}: addjectifs ki s' metèt padvant u padrî avou 3 cognes ortografikes ([[]])
  • {{Modele:-wasu-a-tpdv5}} : addjectifs ki s' metèt todi padvant avou 5 cognes ortografikes ([[]])
  • {{Modele:-wasu-a-tpdv3}} : addjectifs ki s' metèt todi padvant avou 3 cognes ortografikes (djaene)
  • {{-wasu-addj-ès}} addjectifs ki s' metèt padvant u padrî avou 4 cognes ortografikes, et ki l' femrin si fwait tot-z adjoutant "e" (peteus)
  • {{-wasu-s}} :
    • addjectifs ki s' metèt todi padrî et ki n' ont k' deus cognes ortografikes (cronolodjike)
    • addjectifs purade atributs ki n' ont k' deus cognes ortografikes (possibe)

Plaeçaedje di l' addjectif[candjî]

On n' wådrè ki les 3 categoreyes ki shuvnut :

  • {{a-tpdv}} : todi metou padvant l' no, come epitete
  • {{a-pdvpdr}} : metou padvant u padrî l' no, come epitete
  • {{a-tpdr}} : todi metou padrî l' no, come epitete

Les deus d' après n' seront pus diswalpêyes :

  • {{a-pdr}} : metou purade dirî l' no, come epitete
  • {{a-pdv}} : metou purade divant l' no, come epitete

Vîs modeles[candjî]

  • {{kpldn}} : ki l' pluriyal divant l' no, c' est : (po les intrêyes ki c' est ddja èn addjectif femrin pluriyal) (dfûle)
  • {{kfpldn}} : ki l' pluriyal divant l' no, c' est : (po les intrêyes ki c' est èn addjectif omrin et femrin) (djaene )
  • {{of-a}} : omrin et femrin addjectif (macasse, copisse, cronolodjike)
  • {{o-a}} : omrin addjectif
  • {{f-a}} : femrin addjectif

Modeles po les pårticipes[candjî]

Noveas modeles po les pårticipes erireces[candjî]

  • Omrin p.e 1ire troke : macsådé, macté; po les cas k' i gn a pont d' femrin, loukîz a : "amedé"
  • Omrin p.e 2inme, 3inme & 4inme troke troke : minme pådje ki l' infinitif : transi
  • Omrin p.e 5inme troke : ascropou
  • Femrin p.e. 1ire troke : esplikêye
  • Femrin p.e. 5inme troke : ascropowe

Ancyins modeles po les pårticipes erireces[candjî]

  • ope&a : omrin pårticipe erirece & addjectif (kimesbridjî)
  • fpe&a : omrin pårticipe erirece & addjectif (kimesbridjeye)
  • ope&a&n : omrin pårticipe erirece & addjectif et no (mesbridjî)
  • fpe&a&n : omrin pårticipe erirece & addjectif et no (mesbridjeye)

Pårticipes prezintreces[candjî]

  • simpe pårticipe prezintrece : betchfessant
  • pårticipe prezintrece ki dene des addjectifs et des nos : rûtiant

Modeles po les nos d' djins[candjî]

  • ndj : no d' djin (po les djivêyes di mots)
  • ondj : omrin no d' djin (Tchairiot)
  • fndj : femrin no d' djin (Tchairiote)
  • ondm : Onk di (Tchairiot)
  • fndm : Ene di (Tchairiote)
  • ndjpl : No d' djin, li pus sovint eployî å pluriyal (po les såvedjes nos) (Makés)
  • sndm : Såvadje no des dmorants di (Makés)

Modeles po les spotchaedjes et dispotchaedjes[candjî]

Sins tåvlea[candjî]

(po n' nén rprinde tos les sinses d' on mot k' a stî espliké so l' pådje di l' ôte cogne)

  • Spoc : Sipotcheye cogne, dirî voyale, di : (rnetyî)
  • Dispo : Dispotcheye cogne (eployeye a l' atake u dirî cossoune) di : (siplawner)
  • Divc : Cogne avou ene divanceye voyale, eployeye a l' atake et dirî ene cossoune (purade e Coûtchant walon) pol mot : estofe

(pol coirnêye "Croejhete") Asteme ! tos modeles a rsaetchî

  • kspo : ki l' sipotcheye cogne, c' est :
  • spo-s : cogne eployeye a l' atake et dirî ene cossoune pol mot : (siplawin)
  • kdspo : ki l' dispotcheye cogne, c' est : (dfûle)
  • dispos : ki les dispotcheyès cognes, c' est : (splawin)

Avou des tåvleas[candjî]

  • {{-wasu-spoplu}} tåvlea ås 4 gayoles, cogne plinne, cogne sipotchêye et les 2 pluriyals : micoye. Ricopiåve dins les 4 årtikes (micoyes, mcoye)
  • {{-wasu-spo3}} tåvlea ås 6 gayoles, 2 plinnès cognes ey ene sipotchêye, et les 3 pluriyals : sustantifs avou l' betchete ri-/er- ertoû. Ricopiåve dins les 6 årtikes (ritoû, rtoû)
  • {{-wasu-dispo}} tåvlea ås 3 gayoles, 1 pol cogne ordinaire, et 2 pol les dispotcheyes : viebes ki cminçnut pa s- : Ricopiåve dins les 3 årtikes (spoûsler)

Modeles po les codjowaedjes[candjî]

  • ip : a l' indicatif prezintrece
  • 3s : al troejhinme djin do singulî
  • ip13s : a l' indicatif prezintrece, prumire et troejhinme djins do singulî
  • se13s : å suddjonctif erirece, 1ire et troejhinme djin do singulî
  • sp13s : å suddjonctif prezintrece, prumire et troejhinme djins do singulî
  • DIE : å Durant Indicatif Erirece

Modeles po les fråzes di scrijheus[candjî]

No del pådje[candjî]

{{np}} e rodjès cråssès letes, al tiesse do hagnon d' croejhete {{~}} e noerès cråssès letes dins les fråzes (et les ratourneures, la k' aparexhe e måve. {{np2}} e normålès letes (metans, dins l' tåvlea "ratournaedjes" u li hagnon "ortografeye".

Oteur[candjî]

Normåldumint, vos n' avoz k' a mete les prumirès letes di si ptit no et les 3 prumires di s' no d' famile, les 2 prumires e grandès letes. {{LMar}} = [[Sourdant:Scrijhaedjes da Lucien Mahin|Fråze sicrîte pa Louis Marcelle]]

Po les dobes pitits nos, gn a nole rujhe : {{JPD}} = Fråze sicrîte pa Jean-Pierre Dumont.

Asteure, si vos n' avoz nén l' tins d' fé ene pådje di sourdant po ci scrijheu la, et k' il a ddja ene pådje sol Wikipedia, vos ploz eployî li modele {{djermon sourdant}} come cial, po Henri Matterne.

Modeles po les tåvleas[candjî]

Sustantifs[candjî]

{{-wasu-}} : tåvleas po les addjectifs et les nos.

I seront replaecîs bénrade pa des modeles {{-suwa-}} (sustantifs walons)

Addjectifs[candjî]

Les noveas tåvleas otomatikes seront del cogne {{-adjwa-}}

Dedja fwait :

Viebes[candjî]

Les noveas tåvleas minimom po les viebes si polèt fé avou on seu modele: {{-codjow-}} et lyi passer l' troke eyet les bodjes A, B, C, ou co des cognes pårticulires (IP1s, SP1s, PE,...) sorlon l' minme sintacse ki po les grånds tåvleas ({{Codjowaedje do walon}}); alez s' vey leus pådjes d' aidance.

Såf pol vî modele {{-coprus-}} (k' i n' faleut nou paramete), li novea modele ni dmande nén di taper d' pus, et on n' doet ritni k' on seu modele, avou on no pus åjhey, po tos les viebes (metans, po poleur:

{{-codjow-
| troke = 5
| A = p(o)l
| B = pô
| C = poy
| IP1s = pou
| IP3p.2 = polnut
}}

ou co :

{{-codjow-
| troke = 5
| A = p(o)l
| F1s = pôrè
| SP1s = poye / pouxhe
| IP1s = pou
| IP3p.2 = polnut
}}


Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') pou
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) p(o)loz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) p(o)lans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) polnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') pôrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') p(o)leu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') poye / pouxhe
pårt. erirece (dj' a, vos av) p(o)lou


vîs modeles[candjî]

Dedja fwaits :

Modeles po les ratournaedjes[candjî]

Miniauge.gifLoukîz a : "tchivroû"

{{==Ra}}
{{ratour
|fr= [[]]
|en= [[]]
|nl= [[]]
|pl= [[]]
|
}}

Vos ploz mete ostant d' lingaedjes ki vos vloz, mins i fåt k' i soeyénxhe riprins dins l' Modele:ratour.

S' i gn a waire di lingaedjes, po n' nén spåde li bazår, vos ploz eto prinde ci modele ci (loukîz a : "vint-shijh")

{{trans-top|}}
{{en}} [[twenty-six]]
{{it}} [[ventisei]]
{{trans-mid}}
{{nl}} [[zesentwintig]]

Si vos vloz mete li djinre, i n' tént k' a vos; loukîz a : "mossea"

|fr= [[mousse]] {{f}}
|nl= [[mos]] {{n}}
|pl= [[mech]] {{m}}

Po mete li tradujhaedje d' ene ratourneure, vos l' divoz riscrire e walon (e clintcheyès letes); loukîz a : "beyôle"

Si vos metoz sacwants sinses dins l' minme tåvlea, i fåt mete intes åtchetes li dominne po lzès dispårti; loukîz a : "sere"

Po les lingaedjes ki n' si scrijhèt nén e-n alfabet latén, vos ploz mete li ralfabetijhaedje latén padrî avou l' formule {{=ral}}; gn a een banslêye d' egzimpes dins l' categoreye : Mots ratournés e l' arabe marokin.

Modeles po les spotchaedjes et les dvancêyès voyales[candjî]

Modeles otomatikes, ricopiåves so les 2 ou 3 pådjes do mot[candjî]

Modeles avou rcopiaedje des 2 ou 3 cognes, ricopiåves so totes les pådjes do mot[candjî]

Miniauge.gifLoukîz a : Modele:-spodiv-

Modeles a rsaetchî[candjî]

Asteme : i fåt replaecî les pådjes la k' i sont pa des pus noveas sistinmes.

  • {{Mwpr}}
  • {{djm}}
  • {{Coil}}
  • {{kspo}}
  • {{Spoc}}
  • {{Divc}} ernetyî